logo

иқтисод

КИШОВАРЗӢ. МУБОРИЗАРО ЗИДДИ ҲАШАРОТ ЧӢ ГУНА ТАҚВИЯТ БАХШЕМ?

Роҳи аз ҳама босамари мубориза бо ҳашароти зараррасони зироат бо мақсади ба даст  овардани  ҳосили  баланд  аз  замин ҳамкории густурдаи олимону  кормандони   муассисаҳои   давлатию  илмии  муҳофизати  рустаниҳо   бо  кишоварзони  ҷумҳурӣ  мебошад. Ин ҳамкорӣ дар  раванди  тадқиқоту омӯзиши хусусиятҳои экологии зараррасонҳои зироатҳои кишоварзӣ ва муайян кардани роҳу усулҳои мубориза ба муқобили ҳашароти зиёновар нақши асосӣ мебозад.

Бо ин мақсад, дар пахтазори деҳоти Шаталов ва Зиракии шаҳри Кӯлоб таҳқиқоти васеъ гузаронда шуд. Натиҷаҳо нишон доданд, ки айни замон ба зироати пахта дар минтақаи Кӯлоб бештар ду намуди хашарот - кирмаки реша (Helicoverpa armigera Hbn) ва кирмаки кӯраки пахта (Agrotis segetum) зарар мерасонанд.
Давраи зараррасонӣ ва ғизогирии кирмаки решаи пахта аз аввали сабзиши пахта то пайдо шудани 6 - 8 барги асосии он мебошад. Дар аввали сабзиш кирмакҳо метавонанд тамоман решаи пахтаро хӯрда ниҳолҳоро нобуд кунанд. Дар натиҷа шумораи ниҳолҳои пахта дар қитъаи замин аз меъёри муқаррарӣ ва ҳосилнокӣ кам мегардад.
Дар шароити минтақаи Кӯлоб хавфноктарин давраи зараррасонии ин кирмак ба пахта аз даҳаи 3-юми моҳи май оғоз мешавад. Зараррасонии кирмакҳо дар он заминҳое бештар аст, ки шумораи ниҳолҳо кам ё нашъунамо қафо монда бошанд. Инро ба назар гирифта, дар даҳаи 3- юми моҳи май бар зидди ин зараррасон бояд заҳрдору пошида шавад. Дар пахтаи дер киштшуда ин чорабинӣ бояд дар ҳоле гузаронда шавад, ки шумораи кирмакҳо 0,3 - 0,5 дона дар як метри мураббаъ бошад.
Барои он ки зараррасонии кирмак дар оянда зиёд нашавад, дар заминҳои пахта боз баъзе қоидаҳои агротехникиро риоя кардан лозим аст. Масалан, агар то даҳаи сеюми моҳи май алафҳои бегонаи дар замини пахта рӯидаро якчанд рӯз (3 - 4) нигоҳ дорем, кирмак аз ҳисоби алафҳои бегона ғизо гирифта, ба зоча мубаддал мешавад ва ба ниҳолҳои пахта зарари камтар мерасонад.
Ҳашароти дигари зараррасон  шапалаки кирмаки кӯраки пахта ба ҳисоб меравад. Вобаста ба шароити водиҳои пахтакори Тоҷикистон ин намуд аз 3 то 5 маротиба насл медиҳад. Ба пахта  насли дуюм зарари ҷиддӣ мерасонад. Инкишофи насли якумаш дар моҳи июн ва 2- юмаш дар моҳи июл аст. Мушоҳидаҳои мо нишон доданд, ки шумораи ин зараррасон ҳар сол якхела нест: ду сол зиёд мешавад, ду сол кам (мониторинги С. М. Мухиддинов). Айни  замон ин ҳолат на дар пахта, балки дар помидор бештар мушоҳида мешавад, махсусан дар минтақаи Хатлон.   Давраи хавфноктарини зараррасонии насли якум дар нимаи 2-юми июн ва насли дуюм дар нимаи дуюми июл аст. Истифодаи дурусти  омилҳои агротехникӣ, махсусан обмонӣ, додани нуриҳои азотӣ, чеканка, инчунин, баландии қади ниҳоли пахта  ба коҳиш ёфтани шумораи зараррасонҳо дар зироат мусоидат мекунад.
Инчунин,  кишти саривақтии пахта (дар аввали моҳи апрел) метавонад  қобилияти  зараррасонии ҳашарот,  аз  ҷумла  болсафедакро,  ба қадри  имкон  кам  гардонад.

Зилқадамоҳ БОТУРОВА, корманди Маркази илмии Хатлон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.05.2020    №: 96    Мутолиа карданд: 94
22.05.2020


ЁРИИ БАШАРДӮСТОНАИ ТОҶИКИСТОН БА ӮЗБЕКИСТОН

КУМАКИ ПРЕЗИДЕНТ БА ВИЛОЯТИ СУҒД

1008 НАФАР АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ЁРИИ САРВАРИ ДАВЛАТ ФАЪОЛИЯТИ МУАССИСАҲОИ ТАБОБАТИРО БОЗ ҲАМ БЕҲТАР НАМУД

21.05.2020


ОЛИМИ ТОҶИК БОБОҶОН НАЗАРОВ ДАР БРИТАНИЯ ДОРУИ COVID-19 МЕСОЗАД

МИШУСТИН: «АФЗОИШИ ПАҲНШАВИИ КОРОНАВИРУС ДАР РОССИЯ БОЗДОШТА ШУД»

ЧИН БА КИШВАРҲОИ АЗ КОРОНАВИРУС ЗАРАРДИДА $2 МИЛЛИАРД МЕДИҲАД

МЕРКЕЛ: «ЯГОН ДАВЛАТ БА ТАНҲОӢ ИН ЭПИДЕМИЯРО УҲДА КАРДА НАМЕТАВОНАД»

МУЗОКИРОТИ БРИТАНИЯ ВА ФРАНСИЯ ОИД БА ЛАҒВИ КАРАНТИНИ МУСОФИРОНИ ВОРИДШУДА

ТАЙСОН ВА ҲОЛИФИЛД БА РИНГ БАРМЕГАРДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

19.05.2020


407 НАФАРИ ДИГАР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ИСТИФОДАИ САМАРАНОКИ ЗАМИН ДАР МАДДИ АВВАЛ

ИҚДОМИ ЯК ДОНИШКАДА

ХУҶАНД. ВЕБ-СЕМИНАР ОИД БА ТАШХИС ВА ТАБОБАТИ COVID – 19

САНОАТ. ҲАҶМИ ИСТЕҲСОЛ 15,3 ДАРСАД ЗИЁД ШУД

СУҒД.РОҲАНДОЗИИ ТАЪТИЛИ САМАРАНОК

ПАЙРАВӢ АЗ ИҚДОМИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ

РАФАЭЛ НАДАЛ БЕҲТАРИН ВАРЗИШГАР ДАР ТАЪРИХИ ИСПАНИЯ

МАСТЧОҲ СИМОИ ИДОНА МЕГИРАД

18.05.2020


СУҒД. МУБОРИЗА АЛАЙҲИ БЕМОРИҲОИ СИРОЯТӢ ПУРЗӮР МЕГАРДАД

НУРОБОД ҲУСНИ НАВ МЕГИРАД

ФУТБОЛ. ЧЕМПИОНАТИ БЕЛГИЯ НИЗ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ АНҶОМ ЁФТ

ТОҶИКИСТОНУ БЕЛАРУС ДАР МУБОРИЗА БО КОРОНАВИРУС ҲАМКОРӢ МЕКУНАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

15.05.2020


МАШВАРАТИ КОРИИ МУОВИНИ САРВАЗИРИ МАМЛАКАТ ДАР ШАҲРИ БӮСТОН

ТОҶИКИСТОН. БОЗ 403 МУБТАЛОИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

ДАР ИСФАРА МАКТАБИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ «ОРИОН» БУНЁД МЕШАВАД

КӮДАКОН. КОРОНАВИРУС ҚУДРАТИ "ЗАБТ" - И ОРГАНИЗМИ ОНҲОРО НАДОРАД

ДАРВОЗ. САҲМИ ЗАНОН ДАР РУШДИ НОҲИЯ БЕШТАР МЕГАРДАД

БОЗОРИ ТРАНСФЕРӢ. АРЗИШИ ФУТБОЛБОЗОНИ ДАСТАҲОИ ЛИГАИ ОЛӢ

ПЕШНИҲОДИ ВОХӮРИИ НАМОЯНДАҲОИ ИДМ ВА СҶТ БАРОИ МУБОДИЛАИ ТАҶРИБАИ МУБОРИЗА БО COVID – 19

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ХАТЛОН. САҲМИ РАЁСАТИ КҲФ ДАР ПЕШГИРИИ COVID-19

14.05.2020


КИТОБХОНАИ МИЛЛӢ. ТАЪСИСИ МАХЗАНИ ЭЛЕКТРОНӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед