logo

иқтисод

КИШОВАРЗӢ. МУБОРИЗАРО ЗИДДИ ҲАШАРОТ ЧӢ ГУНА ТАҚВИЯТ БАХШЕМ?

Роҳи аз ҳама босамари мубориза бо ҳашароти зараррасони зироат бо мақсади ба даст  овардани  ҳосили  баланд  аз  замин ҳамкории густурдаи олимону  кормандони   муассисаҳои   давлатию  илмии  муҳофизати  рустаниҳо   бо  кишоварзони  ҷумҳурӣ  мебошад. Ин ҳамкорӣ дар  раванди  тадқиқоту омӯзиши хусусиятҳои экологии зараррасонҳои зироатҳои кишоварзӣ ва муайян кардани роҳу усулҳои мубориза ба муқобили ҳашароти зиёновар нақши асосӣ мебозад.

Бо ин мақсад, дар пахтазори деҳоти Шаталов ва Зиракии шаҳри Кӯлоб таҳқиқоти васеъ гузаронда шуд. Натиҷаҳо нишон доданд, ки айни замон ба зироати пахта дар минтақаи Кӯлоб бештар ду намуди хашарот - кирмаки реша (Helicoverpa armigera Hbn) ва кирмаки кӯраки пахта (Agrotis segetum) зарар мерасонанд.
Давраи зараррасонӣ ва ғизогирии кирмаки решаи пахта аз аввали сабзиши пахта то пайдо шудани 6 - 8 барги асосии он мебошад. Дар аввали сабзиш кирмакҳо метавонанд тамоман решаи пахтаро хӯрда ниҳолҳоро нобуд кунанд. Дар натиҷа шумораи ниҳолҳои пахта дар қитъаи замин аз меъёри муқаррарӣ ва ҳосилнокӣ кам мегардад.
Дар шароити минтақаи Кӯлоб хавфноктарин давраи зараррасонии ин кирмак ба пахта аз даҳаи 3-юми моҳи май оғоз мешавад. Зараррасонии кирмакҳо дар он заминҳое бештар аст, ки шумораи ниҳолҳо кам ё нашъунамо қафо монда бошанд. Инро ба назар гирифта, дар даҳаи 3- юми моҳи май бар зидди ин зараррасон бояд заҳрдору пошида шавад. Дар пахтаи дер киштшуда ин чорабинӣ бояд дар ҳоле гузаронда шавад, ки шумораи кирмакҳо 0,3 - 0,5 дона дар як метри мураббаъ бошад.
Барои он ки зараррасонии кирмак дар оянда зиёд нашавад, дар заминҳои пахта боз баъзе қоидаҳои агротехникиро риоя кардан лозим аст. Масалан, агар то даҳаи сеюми моҳи май алафҳои бегонаи дар замини пахта рӯидаро якчанд рӯз (3 - 4) нигоҳ дорем, кирмак аз ҳисоби алафҳои бегона ғизо гирифта, ба зоча мубаддал мешавад ва ба ниҳолҳои пахта зарари камтар мерасонад.
Ҳашароти дигари зараррасон  шапалаки кирмаки кӯраки пахта ба ҳисоб меравад. Вобаста ба шароити водиҳои пахтакори Тоҷикистон ин намуд аз 3 то 5 маротиба насл медиҳад. Ба пахта  насли дуюм зарари ҷиддӣ мерасонад. Инкишофи насли якумаш дар моҳи июн ва 2- юмаш дар моҳи июл аст. Мушоҳидаҳои мо нишон доданд, ки шумораи ин зараррасон ҳар сол якхела нест: ду сол зиёд мешавад, ду сол кам (мониторинги С. М. Мухиддинов). Айни  замон ин ҳолат на дар пахта, балки дар помидор бештар мушоҳида мешавад, махсусан дар минтақаи Хатлон.   Давраи хавфноктарини зараррасонии насли якум дар нимаи 2-юми июн ва насли дуюм дар нимаи дуюми июл аст. Истифодаи дурусти  омилҳои агротехникӣ, махсусан обмонӣ, додани нуриҳои азотӣ, чеканка, инчунин, баландии қади ниҳоли пахта  ба коҳиш ёфтани шумораи зараррасонҳо дар зироат мусоидат мекунад.
Инчунин,  кишти саривақтии пахта (дар аввали моҳи апрел) метавонад  қобилияти  зараррасонии ҳашарот,  аз  ҷумла  болсафедакро,  ба қадри  имкон  кам  гардонад.

Зилқадамоҳ БОТУРОВА, корманди Маркази илмии Хатлон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.05.2020    №: 96    Мутолиа карданд: 241
17.09.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID – 19 БОЗ 45 БЕМОР ШИФО ЁФТ

РОҒУН БА ИНТИХОБОТ ОМОДА АСТ!

ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ. БА НОМЗАДҲО ШАҲОДАТНОМА СУПУРДА ШУД

16.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,5 ДАРСАДИ ГИРИФТОРОНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

ФАЙЗОБОД. ЧОРАБИНИИ СИЁСӢ ДАР САТҲИ БАЛАНД ХОҲАД ГУЗАШТ

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН. ҶУФТҲОИ ДАВРИ НИМФИНАЛ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

ИНТИХОБОТ. ВУСЪАТИ КОРҲОИ ОМОДАГӢ ДАР НОҲИЯИ РӮДАКӢ

ҶАВОНОН – ПАЙРАВОНИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ. ҲАМОИШИ ИЛМӢ - СИЁСӢ ДАР АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ

ЛЕВАКАНТ. ПАХТАЧИНӢ ВУСЪАТ МЕГИРАД

ТОҶИКИСТОН НОЗИРОНИ ИДМ-РО БА ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ ДАЪВАТ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

15.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,4 дарсади беморон шифо ёфтанд

НОҲИЯИ ВОСЕЪ. БОЗ 82 ШАҲРВАНД БО КОР ТАЪМИН ГАРДИД

ТАЪСИСИ 86 КОРХОНА ДАР ҲАФТ МОҲ

«ЛИДАР». АКНУН ТАРКИБИ МОЛЕКУЛАВИИ ҲАВО САНҶИДА МЕШАВАД

14.09.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 7816 БЕМОР ШИФО ЁФТ

ПАЙВАНДГАРИ ДИРӮЗУ ИМРӮЗ. БАРДОШТ АЗ ҲАМОИШИ ҶУМҲУРИЯВӢ БАХШИДА БА 90-СОЛАГИИ "ҶАВОНОНИ ТОҶИКИСТОН"

US OPEN. ТИМ ВА НАОМИ ҒОЛИБОНИ ИН МУСОБИҚА

СММ КИШВАРҲОИ ПЕШРАФТАРО ДАЪВАТ НАМУД, КИ АЗ ТАҲРИМОТ АЛАЙҲИ МАМЛАКАТҲОИ РУШДКУНАНДА ДАСТ КАШАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

11.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 7 ҲАЗОРУ 714 СИРОЯТЁФТА АЗ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ЛИГАИ БОНУВОН. «ЗЕБОНИСО» БОРИ ДУЮМ ЧЕМПИОНИ ТОҶИКИСТОН ШУД

САФОРАТ ВА ДОМОДЕДОВО ХАБАРҲО ДАР БОРАИ БАНД МОНДАНИ ТОҶИКОНРО ДАР ФУРУДГОҲ РАД КАРДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

10.09.2020


НИСФИ КӮДАКОНИ РУСИЯГӢ COVID-19-РО САБУК ГУЗАРОНДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ОҒОЗИ НАШРИ КИТОБИ «ТОҶИКОН»-И БОБОҶОН ҒАФУРОВ

08.09.2020


ТОҶИКИСТОН. ШАБОНАРӮЗИ ОХИР 32 ҲОДИСАИ НАВИ БЕМОРИИ COVID – 19 ОШКОР ШУД

СҲШ, ИДМ ВА СААД БОРИ АВВАЛ АЛАЙҲИ ТЕРРОРИЗМ МАШҚҲОИ МУШТАРАК МЕГУЗАРОНАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ФУТБОЛ. ТОҶИКИСТОН БАР ТИМИ ӮЗБЕКИСТОН ҒОЛИБ ОМАД

ТОҶИКИСТОН. 7 ҲАЗОРУ 581 БЕМОРИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

04.09.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 7 ҲАЗОРУ 482 КАС РАСИД

ОЗМУНИ XVII БАЙНАЛМИЛАЛИИ «САНЪАТИ КИТОБ». «УФУҚҲОИ ИСТИҚЛОЛ» СОҲИБИ ШОҲҶОИЗА ГАРДИД

ПЕСКОВ БА АЙБДОРСОЗИИ МОСКВА ДАР ҲОДИСА БО НАВАЛНИЙ ҶАВОБ ГАРДОНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед