logo

иҷтимоиёт

АШӮРАЛӢ ТАЙЛОНОВ. МАРДЕ, КИ БОИСИ КАШФИЁТИ ҶАҲОНӢ ШУД

Дидор бо Ҷамила Бобомуродова, фарзанди «нахусткашшофи Саразм» Ашӯралӣ Тайлонов, дар осорхонаи навбунёди Саразм назди табари пайдокардаи қиблагоҳаш иттифоқ афтод. Ӯ дар ҳамин муассиса кор мекардааст.
- Падарам баъди аз Ҷанги Бузурги Ватанӣ баргаштан бо деҳқониву чорводорӣ машғул шуд. Замини имрӯзаи ҳудуди мамнӯъгоҳи Саразм лалмӣ буду 10-15 сар гӯсфандро ин ҷо мечаронд, - ёд меорад апаи Ҷамила. - Сокинони деҳа гирду атрофро бо трактор шудгор карда, гандуму ҷав мекоштанд. Пас аз шудгор падарам аз замини чапагардон муҳра, сангҳои гуногуншакли калону майда, корду сафолпора ёфта, дар як гӯшаи ҳавлиямон ҷамъ мекарданд. Рӯзе як табар ёфта, хостанд, ки зангашро тоза карда, дар хоҷагӣ истифода баранд. Вале як гӯшаи он мешиканад ва мебинанд, ки дарунаш сурхранг. Хаёл мекунанд, ки олот тиллоӣ ва онро дар қатори дигар бозёфтҳояшон нигоҳ медоранд. Ҳамин минвол ҳафт сол ҳар чизе, ки ба назарашон аҷиб метофт, ба ҳавлӣ меоварданд. 
Давоми қисса боз ҳам ҷолибтар. Тирамоҳи соли 1976 Ҷамилаи ҳафтсола ҳангоми бозӣ аз дугонаҳояш дар шаҳр кушода шудани осорхонаи нав ва хӯсаи ҳайвону парандаҳои аҷибдоштанашро мефаҳмад. Бо исрораш баъди чанд рӯз падар ӯро ба Панҷакент тамошо меорад. Ҳангоми аз як толор ба толори дигари осорхона гузашта экспонатҳоро дидан, чашми Тайлонов ба табари гаҷӣ меафтад, ки ба табари ёфтааш сахт шабоҳат дошт. Ин нусхаи ҳамон табаре буд, ки охири асри XIX аз деҳаи Ёрии ноҳия пайдо карда буданд. Чун таърихи ин табарро аз корманди осорхона мефаҳмад, мегӯяд, ки ӯ ҳам дар хона чунин табар дорад ва метавонад онро ба осорхона бахшад.
Ин хабарро фавран ба бостоншинос Абдуллоҷон Исҳоқов мерасонанд, ки бо ҳафриёти Панҷакенти қадим машғул буд. Ӯ дар ғояти ҳаяҷон зуд расида меояд ва ҳар ду тӯлонӣ суҳбат мекунанд. Аниқтараш, олим шиноси навашро беист саволборон мекарду кишоварз базӯр фурсати ҷавоб меёфт.  Дилаш тоқат накард магар, ки Исҳоқов худи табарро дидан хост ва бо Тайлонову духтараш бо як мошини боркаш ба деҳаи Авазалӣ омаданд. Ашӯралӣ табарро ба Исҳоқов доду «ин тиллоӣ» гуфт. Олим бо як нигоҳ фаҳмид, ки чӣ бозёфти бузурге дар даст дорад. Сахт дар ҳаяҷон буд ва аз табар чашм канда наметавонист. Ин асбоб ҳазорҳо сол қабл дар дасти кӣ буд?  
- Пас аз ташхис амаки Абдуллоҷон гуфтанд, ки табар биринҷӣ буда, таърихи қадимӣ дорад, ҳатто аз Панҷакенти Қадим ҳам, куҳантар. Падарам маҳали бозёфти онро ба Абдуллоҷон Исҳоқов нишон доданд. Аз байн вақти зиёд нагузашта, ҳафриёти шаҳраки Саразм овоза шуд. Ва ҳар вақте сухан аз ҳафриёту бозёфтҳои нодири он мерафт, Исҳоқов бо эҳтиром «Ашӯралӣ, Шумо нахусткашшофи Саразм» мегуфтанд, - арзи сипос кард апаи Ҷамила.
Ин ҳодисаи таърихӣ онҳоро бо ҳам дӯст гардонд, ки Исҳоқов то дами вопасин ба он содиқ монд. Баъди сар шудани ковишҳои шаҳраки Саразм ва афзудани теъдоди бостоншиносҳо, ки ба онҳо дертар олимони хориҷӣ низ ҳамроҳ шуданд, дар ҳавлияш хаймаҳо пайдо шуданд. Дар онҳо бостоншиносҳо ба сар мебурданд. Баъдтар барояшон чанд хона сохтанд. Ашӯралӣ Тайлонов дастёри беминнати онҳо шуд. Боғеро, ки ҳоло дар ҳудуди пойгоҳ сарсабз аст, ӯ бунёд кардааст. Беҳуда «аз нек боғ» нагуфтаанд.
Ашӯралӣ Тайлонов 25 марти соли 2008 вафот карда бошад ҳам, аммо номаш ҷовидон аст, зеро маҳз табари ӯ ангезаи кашфиёти ҷаҳонӣ гардид. Ва месазад, муассисаи таълимии нави замонавие, ки дар деҳаи Саразм ифтитоҳ ёфт, ба номи ин марди шариф гузошта шавад.
Ҷамила Бобомуродова низ орзуе дорад: дар осорхонаи нави ба муносибати Ҷашни 5500-солагии Саразм қоматафрохта дидани гӯшаи махсуси бозёфтҳои падараш.

Маҳмуд БАҲРОМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.10.2020    №: 201 - 202    Мутолиа карданд: 77
22.01.2021


ҶАЛАСАИ XVII ВАЗИРОНИ КОРҲОИ ХОРИҶИИ КИШВАРҲОИ УЗВИ МУКОЛАМАИ ҲАМКОРИҲОИ ОСИЁ

21.01.2021


ДАР КӮЛОБ КОРХОНАИ ИСТЕҲСОЛӢ БА ИСТИФОДА ДОДА ШУД

ҶАЛАСАИ ҶАМЪБАСТИИ НАТИҶАҲОИ РУШДИ ИҶТИМОИЮ ИҚТИСОДИИ ВИЛОЯТИ ХАТЛОН

ВАҚТИ ПАЙВАНДИ ИЛМ БО АМАЛ АСТ

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГ

ФИФА. ТОҶИКИСТОНРО 14 ДОВАР МУАРРИФӢ МЕКУНАД

НАХУСТИН ФИЛМИ ТОҶИКИЮ БРИТАНӢ АЗ РӮИ ФИЛМНОМАИ АНИСА СОБИРӢ НАВОРБАРДОРӢ МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ДАР РОССИЯ АЗ КОРОНАВИРУС ЗИЁДА АЗ 3 МИЛЛИОН БЕМОР ШИФО ЁФТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ДУ БОЗИИ РАФИҚОНАИ МУНТАХАБИ ТОҶИКИСТОН

КОМЁБИИ ДАСТПАРВАРОНИ МТМУ № 45

РУЙДОДҲОИ ИЛМӢ

19.01.2021


СҶТ-РО ДАСТРАСИИ НОБАРОБАРИ ДАВЛАТҲО БА ВАКСИНА САХТ НИГАРОН НАМУДААСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ХАТЛОН. СОДИРОТИ БАРЗИЁДИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ

“САФЕДДАРА”. ЯТИМОНИ КУЛЛИ ВИЛОЯТИ ХАТЛОН АЗ БЕҲТАРИН МАВЗЕИ САЙЁҲӢ ДИДАН КАРДАНД

ТАҚДИМИ КИТОБИ «ТОҶИКОН» БА СОКИНОНИ НОҲИЯИ ИШКОШИМ

ҲИСОР. ХИЗМАТРАСОНИИ ТИББӢ РӮ БА БЕҲБУДӢ ДОРАД

15.01.2021


ҶАМЪБАСТИ ОЗМУНИ “ОМӮЗГОРИ СОЛИ ТОҶИКИСТОН – 2020”

ҶАЛАСАИ СИТОДИ КОРӢ ОИД БА ТАҶЛИЛИ 30-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ БАРГУЗОР ШУД

МАОРИФ. НАТИҶАГИРӢ АЗ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТ

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГ

ТОҶИКИСТОН. БОЗ ЯК ШИРКАТ БА БОЗОРИ САЙЁҲӢ ВОРИД ГАРДИД

РӮЙДОДҲОИ ИЛМӢ

12.01.2021


 ҶДММ «ММК АГРО» МАЙДОНИ ГАРМХОНАИ ИННОВАТСИОНИРО МЕАФЗОЯД

 РАШТ: МУЛОҚОТИ  РАИСИ  МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН  БО  ИНТИХОБКУНАНДАГОН

 ШАҲРИ ГУЛИСТОН: АВҶИ СОХТМОНИ ИНШООТИ ҶАШНӢ

 ТАФСИЛОТИ ЯК ҶИНОЯТ. Ё ЧАРО «ҚОЗӢ»-И АВФШУДА ПАСИ ПАНҶАРА РАФТ?

 ТАЪСИСИ КОРХОНАИ НОДИРИ ИЛМИВУ ИСТЕҲСОЛӢ

 ТАЪМИНИ МАРКАЗҲОИ ИЛМӢ ВА МУАССИСАҲОИ ТАЪЛИМӢ БО РЕАКТИВҲОИ КИМИЁӢ

 ПЕШНИҲОДИ БОСТОНШИНОСОН БА ЮНЕСКО

08.01.2021


ВОХӮРИИ МАҲМАДТОИР ЗОКИРЗОДА БО СОКИНОНИ НОҲИЯИ САНГВОР

ДАВРИ ҶУМҲУРИЯВИИ ОЗМУНИ «МУРАББИИ СОЛИ ТОҶИКИСТОН – 2020» ОҒОЗ ГАРДИД

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед