logo

иҷтимоиёт

ҲАСАНОВИТ. МИНЕРАЛИ НАВИ ОЛИМИ ТОҶИК

Дар  маҷаллаи минералогии Ассотсиатсияи байналмилалии минералогии № 1– 4, 2020 (Mineralogical Magazine, 2020, 1-4, Cambridge University Press) ва бюллетени комиссия оид ба минералҳои нав номенклатура ва таснифот, моҳи августи соли 2020 маълумот оид ба тасдиқ шудани номи минералҳои нав нашр гардид.  Дар байни онҳо  минерали Ҳасановит, ки бо номи олими соҳаи геология, доктори илмҳои геология ва минералогия, профессори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Абдураҳим Ҳасанович Ҳасанов гузошта шудааст, ҷойгир мебошад.
Аз рӯйи қоидаҳои мавҷуда, иктишофгари минерали нав бо хости худаш метавонад, минерали навро дар комиссияи минералҳои нав номенклатура ва таснифоти Ассотсиатсияи байналхалқии минералогӣ бо розигии хаттии олиме, ки минерал бо номи ӯ гузошта шудааст, номгузорӣ ва барои тасдиқ  пешниҳод намояд.
Таркиби кимиёвии минерали ҲАСАНОВИТ, Na(MoO2)(SO4)2, сохтори моноклинӣ дорад ва дар водии дарёи Фон-Яғноб, дар анбӯҳи Кӯҳи Малики  вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон дарёфт гардидааст. Намунаи ин минерал  дар коллексияи Осорхонаи минералогии ба номи А.Е. Ферсмани Академияи имлҳои Россия, таҳти рақами 5568/1 ҷойгир мебошад. Маълумот оид ба минерали нав, инчунин, дар сомонаи интернетии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷой дода шудааст. Дар он зикр гардидааст, ки минерали мазкур на танҳо аҳамияти илмӣ дорад, балки ҳангоми бозёфт намудани хобишҳои калони он барои иқтисодиёти ҷумҳурӣ аҳамияти амалиро низ дорост.
Иктишофгарони ин минерал – Мирак Мираков (Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи АМИТ), Леонид Паутов (Осорхонаи минералогии ба номи А.Е. Ферсмани Академияи илмҳои Россия), Олег Сийдра (Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург), Саймудасир Маҳмадшариф (Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи АМИТ), Владимир Карпенко ва Павел Плечов (Осорхонаи минералогии ба номи  А.Е. Ферсмани Академияи илмҳои Россия) – меҳнатҳои бисёрсола ва хизматҳои А.Ҳ. Ҳасановро  дар омӯзиши минералогияи канданиҳои фоиданок, инчунин, дар самти тайёр намудани кадрҳои геологии кишвар ба назар гирифта, ин минералро ба номи ӯ гузоштанд.
Абдураҳим Ҳасанов, соли 1933 таваллуд шуда, соли 1949 мактаби миёнаи шаҳри Душанберо бо медали тилло хатм намуд ва ба шуъбаи геологияи факултети фанҳои табиии Университети давлатии Тоҷикистон (ҳоло ДМТ) дохил мешавад. Пас аз хатми донишгоҳ ба кафедраи минералогия ва петрография ба кор даъват  мегардад, ки бо корҳои педагогӣ ва фаъолияти истеҳсолии геологӣ машғул мешавад.
Дар тӯли ин солҳо аз курси петрография, геологияи конҳои канданиҳои фоиданок, иқтисоди ашёи минералӣ ба донишҷӯён дарс гуфтааст. Маводҳои лексионии тӯли ин солҳо ҷамъшуда, асос барои навиштани  якчанд дастури таълимӣ гаштаанд. Муаллифи зиёда аз 300 кори илмӣ, аз ҷумла монография барои масъалаҳои гуногуни геология, петрология ва металлогения (минерагения), пайдоишоти магматикӣ комплексҳои метосоматикӣ ва маъдании Тоҷикистони марказӣ (Тён-Шони ҷанубӣ) мебошад.
Ғайр аз ин,  аз тарафи профессор А.Ҳ.Ҳасанов дастури таълимӣ «Курси мухтасари канданиҳои фоиданок» дар ду ҷузъ (солҳои 1997 ва 1998), «Аҳамияти хоҷагидорӣ - халқӣ ва масъалаҳои иқтисодии ашёи минералӣ», «Сангҳои ранга ва ороишии Тоҷикистон» бо забони русӣ (с.1989) ва тоҷикӣ (с.1990), «Дастури таълимӣ барои гузарондани таҷрибаомӯзии геологӣ дар водии Зиддеҳ» (бо ҳаммуаллифӣ) инчунин, 12  китобча барои соҳаҳои гуногуни илм дар бораи замин, ки масъалаҳои заминҷунбӣ, бехатарии кӯли Сарез, пайдоиши мумиё аз  нуқтаи назари эндогенӣ, экология, тағйирёбии иқлими минтақаи АвруОсиё ва обшавии пиряхҳои Помир ва Тён-Шонро дар бар мегиранд. Соли 2020 дастури таълимиаш «Асосҳои геологияи конҳои канданиҳои фоиданок», ки ба 70-умин солгарди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бахшида шудааст, аз чоп баромад.
Хизматҳои  профессор А.Ҳ. Ҳасанов  аз тарафи роҳбарияти ҷумҳурӣ қадр гардидаанд. Соли 1991 ба дарёфти унвони Ходими хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 2000-ум - академики илмҳои муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон мушарраф гардидааст. Имрӯз минерали нав кашфшуда ба номи ин олими бузург номгузорӣ гардидааст.

С. ГАРИБМАХМАДОВА,
мудири кафедраи геология ва иктишофи конҳои канданиҳои фоиданок,
 Р. ТАЛБОНОВ,
мудири кафедраи минералогия
ва петрография,
Ф.ИСКАНДАРОВ,
дотсенти кафедраи минералогия ва петрографияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.01.2021    №: 3    Мутолиа карданд: 91
07.05.2021


13 МАЙ – РӮЗИ ИДИ САИДИ ФИТР

ИСТАРАВШАН. ЁРИПУЛИИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА ИШТИРОКЧИЁНИ ҶБВ

СУҒД. ЗАХМИҲОИ ДАРГИРИҲОИ МУСАЛЛАҲОНА ЁРИПУЛӢ ГИРИФТАНД

Ч О Р К Ӯ Ҳ. ОҚИБАТҲОИ МУНОҚИШАИ МАРЗӢ БАРТАРАФ МЕГАРДАНД

06.05.2021


ИСФАРА. КУМАКИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА ОИЛАҲОИ ШАХСОНИ ФАВТИДА

ЁРИПУЛИҲО БА СОБИҚАДОРОНИ ҶАНГИ БУЗУРГИ ВАТАНӢ

ДЕВОНИ ДУШАНБЕ - ТОШКАНД

ТАВОНОИИ НЕРУГОҲИ БАРҚИ ОБИИ “ҚАЙРОҚҚУМ” БА 176 МЕГАВАТТ МЕРАСАД

ИСТИҚЛОЛ. КӮДАКИСТОНИ ЗАМОНАВӢ БУНЁД МЕШАВАД

“ШАБЕ ДАР ОСОРХОНА”

Изҳороти G7 оид ба тағйирёбии иқлим

Ҷаҳон дар як сатр

ЛИГАИ ОЛӢ

05.05.2021


ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. ТАҚДИМИ КИТОБИ «ТОҶИКОН»

Байден бо Путин вомехӯрад?

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ТЕКБОЛ. ФЕДЕРАТСИЯИ НАВ ДАР ФАЗОИ ВАРЗИШИИ КИШВАР

«МИЛЛАТЕ МЕЗИСТ ДАР РӮИ ЗАМИН»

ИСФАРА.ВОХӮРӢ БО СОКИНОНИ ДЕҲОТИ ВОРУХ, ЧОРКӮҲ ВА ХОҶАИ АЪЛО

ТОҶИКИСТОН ДАР МИЁНИ СММ ВА СҲШ МАСИРИ НАВИ ҲАМКОРӢ КУШОД

ТИБ ВА ДУРНАМОИ РУШДИ СОҲА. НУФУЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДДТТ БОЛО МЕРАВАД

G7 15 МИЛЛИАРД ДОЛЛАРИ ИМА БАРОИ ТАЪЛИМИ ДУХТАРОН ҶУДО МЕНАМОЯД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ЛИГАИ ОЛӢ

САНГВОР. ОМОДАГӢ БА ҶАШНИ МИЛЛӢ ДАР НИГИНИ КӮҲИСТОНИ ТОҶИК

03.05.2021


ҶАЛАСАИ ҲАЙАТҲОИ ҲУКУМАТӢ ОИД БА ДЕЛИМИТАТСИЯ ВА ДЕМАРКАТСИЯИ САРҲАДИ ДАВЛАТӢ

ХУБ ШУД, КИ ЗАН БА ДАВЛАТ ЁР ШУД...

ҲИФЗИ МЕҲНАТ. МУШКИЛЕ, КИ ҲАЛТАЛАБ БОҚӢ МЕМОНАД

САД РАНГИ ЧАКАН

ФУТБОЛ

30.04.2021


БАРРАСИИ ДОИРАИ ВАСЕИ ҲАМКОРИҲОИ ТОҶИКИСТОНУ БОНКИ ҶАҲОНӢ

ПАРЛУМОН. ЧАҲОР ВАКИЛИ НАВ САВГАНД ЁД КАРД

ДДХ. ОҒОЗИ ОЗМУНИ ҶУМҲУРИЯВИИ ”ИЛМ – ФУРӮҒИ МАЪРИФАТ”

28.04.2021


ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ВАЗИРОНИ МУДОФИАИ КИШВАРҲОИ УЗВИ СААД БАРГУЗОР ГАРДИД

ИММУНИЗАТСИЯ. ВАКСИНАҲО МОРО БО ҲАМ НАЗДИК МЕКУНАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед