logo

иқтисод

ЧАРОГОҲ. БАРОИ ПЕШГИРӢ АЗ НЕСТШАВИИ ОН ЧӢ БОЯД КАРД?

Истифодаи самараноки захираҳои табиӣ ва барқароршаванда, аз ҷумла чарогоҳҳо роҳи  асосии манбаи устувори рушди чорводорист. Бе чарогоҳ чорводориро, ки саҳми он дар маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ ва ҳам кишоварзӣ хеле зиёд аст, пеш бурдан ғайриимкон аст. Мутаассифона, солҳои охир бинобар истифодаи нодуруст фоидаоварии чарогоҳҳо коҳиш ёфтааст. 
Тибқи гуфтаи мутахассисони соҳа,  масоҳати умумии чарогоҳҳо дар ҷумҳурӣ 4 миллион гектарро ташкил медиҳад. Ин чарогоҳҳо аслан дар минтақаҳои баландкӯҳи кишвар ҷойгир буда,  ба чарогоҳҳои тобистона, тирамоҳӣ, зимистона ва тирамоҳию баҳорӣ ҷудо гардидаанд. Чарогоҳҳои калон аслан дар  вилоятҳои Хатлону Суғд ва шаҳру навоҳии тобеи марказ (Ваҳдат, Рӯдакӣ) арзи ҳастӣ доранд.  
Мувофиқи тадқиқи идораҳои зидахл, имрӯз қисми зиёди  заминҳои чорводорӣ дар ҷумҳурӣ дар ҳолати деградатсия (таназзул) қарор доранд. Коршиносони соҳа бар он ақидаанд, ки ба ин, пеш аз ҳама, омилҳои антропогенӣ (таъсири харобкоронаи одам ба муҳити атроф) сабаб шуда метавонад. 
Деградатсия - ин вайроншавии чарогоҳ ба воситаи боду об ва  иқлим  мебошад, лекин онро одамон низ метавонанд ба вуҷуд оранд. Яъне истифодаи ғайримақсадноку бенизоми чарогоҳ ё ин ки чарондани  саршумори зиёди чорво дар як минтақаи хурд ба  деградатсияи он оварда мерасонад.  
 
ЧАРОГОҲҲО БА ЗАМИНҲОИ КИШТУКОР ТАБДИЛ ЁФТААНД
 
Тайи даҳсолаҳои охир бенизомӣ дар истифодаи чарогоҳҳо боиси рӯ ба таназзул овардани қисми зиёди  роҳҳои чорвогузар ва подаҷо, қариб аз фаъолият бозмондани тамоми инфрасохтори чарогоҳ мегарданд.  Чорводорон ҳангоми чарондан ва рондани чорво аз як ҷо ба ҷои дигар ба душвориҳои зиёд рӯ ба рӯ мешаванд.  Бо мақсади таҳқиқу татбиқи самтҳои афзали рушди чарогоҳҳои мамлакат, муайян кардани стратегияи идораи устувори чарогоҳҳо дар заминаи қонунгузориҳои мавҷуда, таҳия ва истифодаи  моделҳои муосири хоҷагидорӣ зарур аст, ки  яке аз ҷузъиёти муҳими он истифодаи самараноки чарогоҳҳо, заминҳои корам ва ҷангалзорҳо  ба шумор меравад. 
- Бо мақсади нигоҳ доштани чарогоҳҳо аз таназзул аз ҷониби Ҳукумати ҷумҳурӣ ва пешниҳоди мутахассисони соҳа соли 2014 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон  «Дар бораи истифодабарии чарогоҳҳо» қабул гардид. Бо қабули қонун беҳтар намудани ҳолати чарогоҳҳо, идоракунии устувори замин, банақшагирии фаъолият оид ба рушди чарогоҳҳо ва чорводорӣ, азхуд намудани малакаи идоракунӣ, барқарорсозии заминҳои бодлес, таҳкими иқтидори идоракунии самараноки захираҳои замин танзим мегарданд. Қонуни мазкур истифодаи дурусти чарогоҳҳоро танзим намуда, фарсудашавии онро пешгирӣ менамояд. Ҳамчунин, саршумор ва вақти муайяни истифодаи чарогоҳро ба низом дароварда, аз шахсони масъули дарчарогоҳбуда, талаб мекунад, ки ҳангоми гузаштани чорво аз як чарогоҳ ба чарогоҳи дигар, сабзиши рустаниҳоро ба инобат гиранд. Вале баъзан маврид ҳангоми рафтани чорво ба чарогоҳи мавсимии дигар чарогоҳ беназорат монда, дар натиҷа чорво  рустаниҳоро решакан карда, тухми онро нобуд месозанд. Ин ҳолат  ба нестшавии рустаниҳо оварда мерасонад.  Чунин омилҳо сабаб гаштанду  баъзе чарогоҳҳоро хусусӣ ва ба шаклҳои гуногуни истифодабарӣ тақсим намуданд. Чунин муносибат сабаб гашт, ки  қубурҳои обгузари чарогоҳҳо аз кор баромаданд. Ҳоло баъди қабули қонун заминҳо боз ба ҳолати чарогоҳӣ баргардонда мешаванд, - иброз дошт Наҷмиддин Раҷабов, муовини директор оид ба корҳои илмӣ, номзади илмҳои кишоварзии Институти чорводории АИКТ.
Ҳоло баъзе  минтақаҳои чарогоҳӣ  аз  ҷиҳати нарасидани об  низ танқисӣ мекашанд. Агар чарогоҳ бо об таъмин бошад, муҳлати истифодаи он зиёд мешавад. Сабзишу инкишофи рустаниҳои дар чарогоҳбуда ба як низоми муайян медароянду дар чаҳорчӯбаи меъёр  нумӯ мекунанд. 
 
ТАДБИРҲО БОБАТИ БЕҲТАР КАРДАНИ ЧАРОГОҲҲО 
 
- Дар кишвари мо ҳолати афзоиши саршумори чорво ва номувофиқатии имкониятҳои мавҷуда дар парвариши он нуфуз мекунад. Чарогоҳҳоро беназорат истифода бурда, саршумори чорворо зиёд кардан гирем,  чарогоҳ пурра ба деградатсия дучор мешавад ва ба биёбон табдил меёбад, - илова кард Наҷмиддин Раҷабов. 
Усули ба таври қитъавӣ истифода бурдани чарогоҳ аз тарафи олимони мо низ ба роҳ монда шуд, ки тадбири натиҷабахш аст. Масалан, 10 – 20 гектар замини  чарогоҳ дорем, онро ба қитъаҳо ҷудо карда, саршумори муайяни чорво дар  он чаро мекунад ва чарогоҳҳои дигар барои баргаштани чорво омода мегарданд.
Ҳоло зарурати ба таври густурда истифода намудани ин усул пеш омадааст. Ҳамзамон, тарзи нигоҳдорӣ, парвариш, истифодаи чарогоҳҳо ва гузарондани қоидаҳои агротехникиро дар ҳамбастагӣ бо дастовардҳои илмӣ бояд ба роҳ монем. Вақте илм бо истеҳсолот алоқамандии зич пайдо мекунад, ҳам соҳа пеш меравад ва ҳам аз ҷиҳати иқтисодӣ манфиати бештар ба даст меояд. 
 
Нигина РАҲМОН,
 “Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.02.2021    №: 36    Мутолиа карданд: 115
01.03.2021


ВМКБ. ОЗМУНИ «ДАСТАРХОНОРОӢ» ҶАМЪБАСТ ГАРДИД

ФФТ БАРНОМАИ МАХСУСИ ПРЕЗИДЕНТ БАРОИ РУШДИ ФУТБОЛ ДАР ДЕҲОТ

«ҚОНУНИ ТИБ» БОЗНАШР ШУД

ТАЪСИСИ КОРХОНАИ ХУРДИ ИЛМӢ - ИСТЕҲСОЛИИ МАВОДИ ДОРУВОР

КОРВОНИ САЛОМАТӢ ДАР ЛАХШ

27.02.2021


Ҷаҳон дар як сатр

Си Ҷинпин изҳор намуд, ки Чин бар бенавоӣ комилан пирӯз гардид

Масъулиятро нисбат ба он мансабдорҳое, ки душаҳрвандӣ доранд, бояд сахттар намуд

ИМА имкони тамдиди ҳузури низомиёнашро дар Афғонистон истисно намекунад

Кишварҳои Иттиҳоди Аврупо ба таҳияи «шиносномаи эмкунӣ» - и ягона ба мувофиқа расиданд

ТЕННИС ВА НАҚШИ «ҶУМҲУРИЯТ» ДАР ОММАВИЯТИ ВАРЗИШ

25.02.2021


ХАДАМОТИ ГУМРУК. ҚОНУНШИКАНӢ КАМ ВА ПАРДОХТҲОИ ГУМРУКӢ ЗИЁД ШУДАНД

«ТОҶИКОН» ДАР ТОҶИКОБОД

АЗ РАШТ ТО ЛАХШ. АВЛАВИЯТ БА ТАВСЕАИ ЗАМИНҲОИ КИШТ

КИШОВАРЗӢ. 11 КОРХОНАИ ПАРАНДАПАРВАРӢ ТАЪСИС МЕЁБАД

TASHKENT GRAND SLAM 2021. ТОҶИКИСТОНРО КИҲО МУАРРИФӢ МЕКУНАНД?

ҶАҲОН

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

24.02.2021


ҶАҲОН

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.02.2021


ХИЗМАТИ ДАВЛАТӢ. СУОЛИ "ҶУМҲУРИЯТ" ОШКОР КАРД, КИ ДАР КАДОМ МАҚОМОТ БОНУВОН ҶАЛБ НАМЕШАВАНД

22.02.2021


ҶОМИ ФФТ – 2021. "ИСТИҚЛОЛ" МАРОТИБАИ ШАШУМ СОҲИБИ ҶОМИ ФФТ ШУД

АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

МИЗИ МУДАВВАР. БАРРАСИИ МАВЗӮИ КОРКАРДИ НАХИ ПАХТА ТО МАҲСУЛОТИ НИҲОӢ

ХАТЛОН. ҶАМЪБАСТИ ОЗМУНҲОИ ОЯНДАСОЗ

19.02.2021


АЪЗОИ ТАШКИЛОТИ ТЕРРОРИСТИИ «ҲИЗБ УТ-ТАҲРИР» БА ДАСТ АФТОДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

ДУШАНБЕ. ИҚДОМОТИ БЕСОБИҚАИ ШАҲРДОРӢ ДАР ТАҲКИМИ ҲАВАСМАНДИИ ҶАВОНОН БА АРТИШ

«САНЪАТШИНОСӢ» ПАДИДАИ НАВ ДАР ҲУНАРШИНОСИИ ТОҶИК

ИММУНИЗАТСИЯ. БЕМОРИИ ФАЛАҶРО ПЕШГИРӢ МЕКУНЕМ!

ҶАҲОН

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

17.02.2021


АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед