ФУТБОЛ ДАР БОЗИҲОИ ОЛИМПӢ
Мусобиқаи футболи олимпӣ бори аввал дар Бозиҳои олимпии соли 1900 дар Париж пайдо шуд ва ба барномаи ҳамаи бозиҳои баъдӣ, ба истиснои Бозиҳои олимпии соли 1932 дар Лос-Анҷелес, дохил гардид.
Дар аввал, ин мусобиқа миёни мардон доир мешуд, дар Бозиҳои олимпии соли 1996 дар Атланта мусобиқаи алоҳидаи занона ҷорӣ гардид.
Дар Бозиҳои олимпии Париж – 1900 се клуб аз Фаронса, Белгия ва Британияи Кабир ду бозӣ анҷом доданд. Аввалан, “Union des Sports Athlеtics”-и Фаронса “Universitе Libre Francophone de Bruxelles”-и Белгияро бо ҳисоби 6:2 шикаст дод ва сипас бо “Upton Park”-и Бритониё рӯ ба рӯ шуд. Бритониёиҳо фаронсавиҳоро бо ҳисоби 4:0 мағлуб карданд ва аввалин чемпиони олимпӣ дар футбол эълон шуданд. Тими Фаронса дар ҷойи дуюм ва Белгия дар ҷойи сеюм қарор гирифтанд.
Соли 1904 Федератсияи байналмилалии футбол (Fеdеration Internationale de Football Association) таъсис ёфт ва аз Бозиҳои олимпии соли 1908 дар Лондон сар карда, ин созмон мусобиқаҳои футболро дар Бозиҳои олимпӣ идора мекунад. Аз он вақт инҷониб дар мусобиқаи футбол танҳо дастаҳои миллӣ ва танҳо як даста аз як кишвар иштирок мекунанд (ягона истисно иштироки ду даста аз Фаронса дар Бозиҳои соли 1908 буд). Формати "Системаи олимпӣ" бо даврҳои яккаратаи интихобӣ низ ҷорӣ карда шуд ва қарор дода шуд, ки танҳо бозигарони ҳаваскор метавонанд иштирок кунанд.
То соли 1930, вақте ки аввалин Ҷоми ҷаҳонии ФИФА баргузор шуд, мусобиқаи футболи олимпӣ муҳимтарин мусобиқаи байналмилалӣ дар ин варзиш маҳсуб мешуд. Аммо, бо сабаби манъи бозигарони касбӣ, ин мақом ба Ҷоми ҷаҳонӣ интиқол ёфт. ФИФА расман мусобиқаҳои олимпии солҳои 1924 ва 1928-ро ҳамчун Чемпионати ҷаҳонии ҳаваскорон эътироф мекунад.
Аз Бозиҳои олимпии соли 1960 сар карда, формати мусобиқа тағйир ёфт ва шумораи иштирокчиён маҳдуд шуд. Аз он вақт инҷониб, 16 даста ба чор гурӯҳи чордастаӣ тақсим шуда, ду дастаи беҳтарин аз ҳар гурӯҳ ба марҳалаи плей-офф роҳ меёбад.
Аз Бозиҳои олимпии соли 1984 дар Лос-Анҷелес сар карда, бозигарони касбӣ иҷозат доштанд, ки рақобат кунанд, аммо танҳо аз Осиё, Африқо, минтақаи Амрикои Шимолӣ ва Марказӣ ва Уқёнус. Ин маҳдудият соли 1992 пурра бекор карда шуд ва барои бозигарон маҳдудияти нави синнусолӣ ҷорӣ гардид – онҳо бояд 23-сола ё хурдтар бошанд. Аз соли 1996 ба ҳар даста се бозигар аз ҳар синну сол иҷозат дода шудааст.
Маълумоти “Википедия”
