logo

ҳуқуқ

МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ - ҶАВҲАРИ ҶОМЕАИ ИМРӮЗА

Фарҳанги ҳуқуқӣ ва илми ҳуқуқ муҳофизони босуботи низоми ҷомеаи инсонӣ мебошанд. Онҳо, ҳамчунин, ҷавҳари ҳамагуна донишҳо ҳастанд. Сабаби аз таназзул баромадани Юнони қадим ва ба зинаҳои баланди илму тамаддун расидани он қонун ва амали фарҳанги қонун шуд. Муаллифи аксари қонунҳо Платон буд. Он замон шиоре ҳам аз Платон машҳур шуд: «Хоҳӣ озод бошӣ, ғуломи қонун бош».

Юнониҳо аз мардуми одӣ то мансабдорони зинаҳои баланди давлатӣ диданд, ки итоат ба қонун аз ҳукумфармоӣ ба қонун беҳтару авлотар аст, ғуломи қонун шуданд. Ва диданд, ки ин хуб ҳам ҳаст. Додгустарону додситониён, сипоҳиёну навкарон ҳам ба қонун эътиқод бастанд, то оммаи мардумро ба итоати қонун дароранд.
Рушди Юнони ҳуқуқбунёд чашмрас шуд. Ба пешрафти давлат ва вусъати зиндагии юнониҳо ҳаваси мамлакатҳои гирду атроф ва тамоми ҷаҳониён омад. Шоҳон шавқи кишвари мутараққӣ карданд. Талабгорони Платон афзуданд.  Аз Платон хоҳиш намуданд, баҳри давлати онҳо низ қонун бинависад. Чунки мехостанд мисли Юнон мамлакати мутараққӣ гарданд. Платон рад накард, қонун навишт. Ва фарҳанги ҳуқуқии бисёр мулку раъиятҳоро аз ваҳшоният раҳонид ва онҳо рӯ ба рушди иқтисод, илму тамаддун ниҳоданд.
Платон танҳо хоҳиши шоҳи Корсикаро рад намуд. Барои ҳокими Корсика қонун нанавишт. Гуфт, ки корсикагиҳо мардуми худхоҳу якраванд. Ва меҳнати ӯ барабас хоҳад буд.
Солҳои 90 – уми асри гузашта ошкор карданд, ки ҷомеаи имрӯза низ аз худхоҳону якравони дур аз фарҳанги ҳуқуқӣ орӣ нест. Боз собит шуд, ки пояи ин фарҳанги покизасози ҷомеа аз барномаҳои таълимии таълимгоҳҳо берун мондааст. Воситаҳои ахбори омма ҳам ба дарки он намерасиданд. Як намоиши шабакаи якуми телевизиони умумииттифоқ, инчунин тақлиди телевизионҳои дигар ҷумҳуриҳо, бахусус Тоҷикистон бо номи «Человек и закон» ё «Инсон ва қонун» қатрае аз баҳр буд, дар роҳи фарогир гардондани фарҳанги ҳуқуқӣ ва ба ғояи асосӣ табдил додани он. То ин замон рӯзномае, ки бевосита ба ташвиқу тарғиби илму фарҳанги ҳуқуқӣ дар роҳи ба ғояи муқаддаси мардум табдил додани он талош намояд, ба вуҷуд наомад. Сол ба сол зиёд гаштани ҷинояткориҳо, пайдо шудани зуҳуроти номатлуб, аз қабили ваҳму ваҳмандозиҳо (терроризм),  ифротгароӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, гаравгонгирӣ, ташвиқи дину мазҳабҳои мухталиф шаҳодати ин муддаост.
Имрӯзҳо мо давлати чун кӯҳ собиту мустаҳкаму соҳибқудрат дорем. Ва он муҳофизи тавонои падидаҳои нав, аз ҷумла шаклҳои моликияту бозори нархҳои озод, шароити мусоиди рақобат байни корхонаҳои хусусию саҳомӣ, бизнеси калон ва миёнаву хурд, намудҳои гуногуни соҳибкорӣ аст. Барои ривоҷу равнақи ин шаклҳои нав ва баланд бардоштани самаранокиву ба даст овардани фоида, инчунин такмил додану пойдор гардондани муносибат ба одамону истеҳсолоти ба тозагӣ арзи вуҷудкарда, баробари ғамхорӣ ва кӯшишу талошҳои давлати соҳибистиқлолу ҳуқуқбунёди тоҷикон, нангу номуси миллатдорӣ, раиятпарвариву ватанхоҳии сарватмандон зарур аст.
Ҳамчунин, соҳибони давлати ҳуқуқбунёд бояд дорои маърифати ҳуқуқӣ бошанд. Вале бояд иқрор шуд, ки фарҳанги ҳуқуқ, бахусус дар соҳаи иқтисоди андоз аз фаъолияти ҷамъиятӣ қафо мондааст. Ва ин ба сари вақт ҷамъ овардани ҳамаи шаклҳои андозу соҳиб шудан ба нишондиҳандаҳои беҳтарин монеаи асосӣ аст. Барои бартараф намудани ин монеа Президенти мамлакат борҳо таъкид карда, гуфтааст: «Агар хоҳед, ки андозро ҷамъ оварда тавонед, бесаводии мардумро дар соҳаи андоз бартараф кунед».
 Аз байн бурдани бесаводии ҳуқуқӣ ва кушодани забони лоли маърифати ҳуқуқиву иқтисодӣ зарур аст. Ин маърифат мардумро ба фардои неку фирӯз дилпур месозад. Ин дилпурӣ самараи заҳмати ӯро дучанду сечанду даҳчанд мекунад. Ин пешравӣ дар ҷойҳое эҳсос мегардад, ки кормандони андоз кайҳо неруи тавонои фарҳанги ҳуқуқиро дарк карда,  барои маърифатнокии соҳибкорон талош меварзанд.
Айни замон ислоҳоти идораи давлатӣ давом дорад. Ва ин ислоҳот ба ташкил додани низоми идоракунӣ нигаронда шудааст. Хусусияти низоми идоракунӣ шаффофияти фаъолияти тамоми рукнҳои ҳокимияти давлатӣ ба мубориза алайҳи коррупсия нигаронда шудааст, ки имкон медиҳад, соҳибкории хурду миёна рушд кунад. Ин амал дар сурате натиҷаҳои назаррас медиҳад, ки қонун дар тамоми самтҳо аз ҳамагуна орзуву ҳавасҳои инсонӣ воло дониста шавад. Ва мардуми кишвар дар раванди рушди давлат ва таҳкими иҷтимоӣ бояд фаъолона ширкат намоянд.

Раҷаб МАРДОН,
публитсист
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.06.2016    №: 113    Мутолиа карданд: 610
10.07.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID – 19 БОЗ 56 КАС ШИФО ЁФТ

41 000 СОМОНӢ БАРОИ МУБОРИЗА БО COVID – 19

ҚОҲИР РАСУЛЗОДА АЗ ШАҲРИ НОРАК ВА НОҲИЯИ ЁВОН ДИДАН НАМУД

ХОРУҒ. РӮ БА РУШД

ҶОМИ КФО – 2020. БОЗИҲОИ МАРҲИЛАИ ГУРӮҲӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ДОИР МЕШАВАД?

09.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ COVID – 19 АЗ 5000 ГУЗАШТ

«ОИЛА, КӮЧА, МАҲАЛЛА, ДЕҲА, ДЕҲОТ ВА ШАҲРАКИ БЕҲТАРИН». ОЗМУНЕ, КИ СОКИНОНИ СУҒДРО БА ОБОДОНӢ ТАЛҚИН МЕКУНАД

ДУШАНБЕ. ТАҲТИ РАЁСАТИ АЗИМ ИБРОҲИМ ҶАЛАСАИ КОРӢ БАРГУЗОР ШУД

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. КОРҲОИ ФАҲМОНДАДИҲӢ САМАР ДОРАНД

«ОВОЗИ САМАРҚАНД» КИТОБҲОИ ХУДРО РӮНАМОӢ КАРД

ВАНҶ. ОБ АСТ, КИ ОБОДИСТ

ТАБИБОНИ ЛАХШ: «ҒАМХОРИҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МО НЕРУ МЕБАХШАД»

ФУТЗАЛ. БОЗИИ СУПЕРҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020 КАЙ БАРГУЗОР МЕГАРДАД?

ТАЪКИДИ СИ ҶИНПИН АЗ ЗАРУРАТИ ҲАМКОРИИ ГУСТУРДАИ ЧИНУ РОССИЯ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

08.07.2020


ИСФАРА. КОРХОНАИ ПОЙАФЗОЛДӮЗИИ «САМАНД» БА ФАЪОЛИЯТ ШУРӮЪ НАМУД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4965 БЕМОР ШИФО ЁФТ

Сафари гурӯҳи ҳукуматӣ ба ВМКБ

«МАЪРИФАТ. ВАҚТЕ КИ КИТОБХОНА ҲОЛИ ТАБОҲ ДОРАД»

ВМКБ. ВАЗИР АЗ ҶАРАЁНИ СОХТМОНҲО ДИДАН КАРД

“СОМОН ЭЙР” БА ДУБАЙ ВА МИНСК ПАРВОЗҲОИ МАХСУС АНҶОМ МЕДИҲАД

САДОҚАТИ «САДОҚАТ»

ЛИГАИ ОЛӢ. КОРШИНОСИ ВАРЗИДА САРМУРАББИИ ДАСТАИ "КӮКТОШ" ТАЪЙИН ГАРДИД

ДАР ОЛМОН БА ТАҲКИМИ МУНОСИБАТ БО РОССИЯ АВЛАВИЯТ МЕДИҲАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

07.07.2020


ТОҶИКИСТОН. 4914 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

FINA МЕХОҲАД МАВҚЕАШРО ДАР БО МУСТАҲКАМ НАМОЯД

СУТ БА ВАКСИНАИ РОССИЯ АЛАЙҲИ COVID - 19 ЭЪТИМОД ДОРАД ВА ДАР ИН САМТ ХОСТОРИ ҲАМКОРИСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ СИҲАТШУДАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 4858 НАФАР РАСИД

НОҲИЯИ ДАРВОЗ. СОҲАИ ФАРҲАНГ БА ДАСТГИРӢ НИЁЗ ДОРАД

РАШТ. КИШТИ КАРТОШКА ДАР 3047 ГЕКТАР

КӮЛОБ. БА МАҲАЛЛАИ ЛОҲУТӢ ОБИ ТОЗА ОМАД

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҒАЛАБАИ НАВБАТИИ "ИСТИҚЛОЛ"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед