logo

фарҳанг

СПИТАМОН. СИПАҲСОЛОР - ҲОМИИ ОЗОДӢ

Таърихи халқи тоҷик пурпечутоб ва моломол аз ҳаводиси ибратбахш аст. Саргузашти Спитамон, яке аз нахус-тин қаҳрамонҳои аҳди бостон бо ҳақиқату афсона сахт омезиш ёфта, дар мавриди лаҳзаҳои ҷудогонаи рӯзгор ва корномаҳои ӯ андешаву хулосаҳои мухталиф ҳукмфармост.

Чуноне аз рисолаи нави муаррих ва шарқшинос Луқмон Бойматов – «Спитамон» пайдост, таҳқиқот ва таълифот доир ба Спитамон ва муборизаҳои ӯ ба забонҳои гуногуни дунё шуда, нахустин маълумот дар бораи ӯ аз ҷониби муаррихи Юнони бостон Арриан то ба мо расидааст. Арриан, ки ба нигоштани фатҳу ғалабаҳои Искандари Мақдунӣ муваззаф буд, аз қаҳрамониву усули ҷангии Спитамон дар мавриди ҳифзи Осиёи Миёна ситоиш намуда, ба ӯ баҳои баланд медиҳад. Бино ба навиштаи Луқмон Бойматов, ошноӣ ва баррасии иҷмолии масоили марбут ба Спитамон нишон медиҳад, ки анҷоми пажӯҳиши ҷомеъ ва комили академӣ дар ин замина ҳанӯз дар пеш аст.
Бино ба таъкиди ӯ, аксари пажӯҳишгарони таърихи истилои Искандар аз шахсият ва тавонмандии Спитамон ба унвони диловартарин сипаҳсолори ориёӣ ва шоистатарин рақиби Искандар тавсиф кардаанд. Аз ҷумла, шарқшиноси маъруфи австриягӣ Ф. Шаҳермайр чунин менигорад: «Барои мардум фарде лозим буд, ки наҳзати муқовиматро рӯҳия бахшад ва ба ҳама вазъ омода ва бо тавфиқ битавонад сареан шӯълаҳои эътирозотро табдил ба оташи наҳзати умум намояд. Мардуми Суғд дар Спитамон ҳамин гуна шахс – ҳомии озодӣ ва муҳимтарин сипаҳсолорро, ки зидди Искандар истодагарӣ мекард, дарёфтанд». Воқеан ҳам, Спитамон бо шабехуну ҳуҷумҳои ногаҳонӣ ва тактикаи пухтаи ҷангӣ борҳо лашкари юнониёнро парканда карда, шикаст додааст ва Искандарро, ки ба чашидани ҳамешагии нашъаи ғалаба одат карда буд, сахт ошуфтаҳол намудааст.
Луқмон Бойматов дар рисолаи худ ба кушода додани симои воқеии Спитамон аз ҳар зовия дахл карда, аз ғаразҳои сиёсиву фарҳангӣ орӣ набудани баъзе аз навиштаҳои муаррихони даврони атиқаро ошкор месозад. Дар ин замина, ӯ кӯшиш кардааст, ки муборизаҳои милливу озодихоҳона будани ҷангу пархоши Спитамонро ба субот расонад.
Ба рӯйхати адабиёти истифодабурдаи муаллиф бо забонҳои англисиву русӣ назар кардан кифоя аст, то бидонем, ки рисола аз сарчашма ва фактҳои ҷолиби таърихӣ шодоб аст. Бо ин ҳама муаллиф таъкид мекунад, ки шӯриш ва ҷангҳои муҳофизатии Спитамон барои минбаъд зидди истилогарон мубориза бурдани насли оянда таҳрики ҷиддие медиҳад.
Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 28.12.2016    №: 256-257    Мутолиа карданд: 2725

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд

Китоби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Теҳрон рӯнамоӣ мешавад

Мирзиёев раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалиро ба ҳузур пазируфт

Департаменти давлатӣ: «ИМА Россияро маблағгузори терроризм намешуморад»

Ҳукумати Албания хисороти заминҷунбии мудҳишро ҳисоб намуд

Москва ва Киев созишномаи 10 – солаи таҳвили нафтро ба имзо расонданд

Ҷаҳон дар як сатр

03.12.2019


Дар пойтахт барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронда мешавад

Дар майдони «Дӯстӣ» арчаи солинавӣ қомат меафрозад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед