logo

фарҳанг

ВАҚТ ВА ЗИНДАГӢ

Гузаштани вақтро бузургони ҷаҳон бештар эҳсосу дарк кардаанду фаҳмидаанд. Аз ин рӯ, барои ҳушдори мо аз он дар ҳар давру замон гуфтаанд. Мақсад бедории мо, шинохти вақт аст, то ҳар лаҳзаи онро бо хушдилӣ бигузаронем ва дар оянда афсӯс нахӯрем. Куҳан кунад ба замоне ҳамон куҷо нав буд, Ва нав кунад ба замоне ҳамон ки хулқон буд, - мегӯяд Одамушшуаро Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ. Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ дар ин бора рӯшану возеҳ изҳор медорад: Ҳар замон нав мешавад дунёву мо, Бехабар аз нав шудан андар бақо. Имануил Кант, ҳакими олмонӣ, гузаштани замонро чун арраи беовоз муаррифӣ кардааст. Бузургони мо сифати дигари арраро баён доштаанд: Таълим зи арра гир дар касби маош, Чизе сӯи худ мекашу чизе мепош. Ин «беовозӣ» - ро як шоири классики мо бисёр зебо ва бо сувари хаёл изҳор намудааст: Дӯш аз барам чу рафтӣ, огаҳ нагаштам, оре, Умрию рафтани умр овози по надорад. Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ ин садо, ин овозро мешунавад ва бо андак андуҳ барои дар ғафлат намондани инсонҳо мегӯяд: Маро дар манзили ҷонон чӣ амну айш,чун ҳар дам, Ҷаррас фарёд медорад, ки барбандед маҳмилҳо. Ва Умари Хайём пештар аз ӯ гуфтааст: Донӣ, ки чӣ мегӯяд хурӯси саҳарӣ? К-аз умр шабе гузашту ту бехабарӣ. Вақт хоҳ – нохоҳ мегузарад. Бузургони мо ҳар чи оянда аст, онро наздик шумурдаанд. Оре ҳамин тавр аст. Вақт даҳаспа меояд, зуди зуди зуд. То чашм мекушоему бохабар мешавем, ки омадааст, расидааст. Аз рафта биандешем ё аз оянда? Ба ин пурсиш Т. Броун посухи зебо дорад: «Аз гузашта дида бояд дар бораи оянда биандешем, зеро дар оянда зиндагӣ ба сар мебарем». Барои ояндаи худ, инсонҳо, кишвар, миллат чӣ кардем, чӣ омодагӣ гирифтем? Ба ин пурсиш ҳар шахси огоҳ, дилсӯзи миллату инсоният бояд посухи дурусту сазовору муносиб дошта бошад. Нахуст барои ин ба хештаншиносӣ, худсозӣ, инсонсозӣ таваҷҷуҳ зоҳир бикунем. Расидан ба ин мақсуди бузург мушкил нест. Муҳим дар ин роҳ бояд гом бардорем, албатта, бо азми қавӣ. Ф. Бекон барҳақ таъкид кардааст: «Инсон ҳама вақт қаҳрамон намешавад, аммо ҳама вақт инсон шуда метавонад». Ҷавонмардию номусро дар зиндагӣ набояд аз даст дод, оре, агар мартабаи баландро хосторем. Наполеон дар ин маврид мегӯяд: «Ду чиз аст, ки инсонро ба мартабаи баланд мебардорад: мардонро ҷавонмардӣ ва занонро номус». Аз дарҳои маҳкам набояд бо андуҳу нигаронӣ биандешем ва пеши нотавонӣ сар фуруд биорем. Сервантес, нависандаи бузурги дунё, моро таълим медиҳад, ки «як дар агар маҳкам шуд, дигараш кушода мешавад». Мабодо ки ин байти Мирзо Абдулқодири Бедилро нодуруст бифаҳмем ва ба ин ҳол дар тааҷҷуб биафтем: Касе дар банди ғафлатмондае чун ман надид ин ҷо, Ду олам як дари боз асту меҷӯям калид ин ҷо. Сэнека, адиби Юнони бостон, дар он рӯзгори пешини пешин ҳикмати зиндагиро барои мо бозгӯ мекунад: «Зиндагӣ мисли ҳикоя аст, муҳим дароз будани он нест, балки маънои он аст». Пас, ин ҳақиқатро бояд бишносем. Чаро? Чунки ба ифодаи ӯ: «Ҳақиқат таъхирро дӯст намедорад». Пас, дер макун! Шиллер бисёр нозук ва ҳадафрас баён медорад: «Ҳақиқат барои боақлон ва зебоӣ барои қалбҳои пурэҳсос офарида шудааст». Виктор Гюго, нависандаи фаронсавӣ, изҳор доштааст: «Шер баъд аз марг пӯст ва инсон ном боқӣ мегузорад». Ва як шоири мо барвақттар ин маъноро гуфтааст: Номе аз хеш дар ҷаҳон бигзор, Зиндагонӣ барои мурдан нест. Пас, вақтро, Соли навро барои зебову хуш зистан ва аз худ номи нек гузоштан бояд сарф кард. Такрор ҳам шавад, аз номи он шоир мегӯям: «Зиндагонӣ барои мурдан нест». Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.01.2017    №: 1    Мутолиа карданд: 2741

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед