logo

иқтисод

ИЛМ. ИМКОНИЯТҲО КАМТАР ИСТИФОДА МЕШАВАНД, ЧАРО?

Дар солҳои мавҷудияти Ҳокимияти шӯравӣ роҳбарияти ҷумҳурӣ барои бунёди нахустин комбинати металлургӣ дар шаҳраки Регар қарор кард. Барои фаъолияти мунтазами он ашёи минералии зарурӣ бояд аз кони нефелинҳои сиенитии мавзеи Турпӣ, воқеъ дар ноҳияи Рашт, истихроҷ мешуд. Аммо ин нақша бо ҳар гуна сабабҳои объективию  субъективӣ амалӣ нагардид ва дар натиҷа, комбинати мазкур фаъолияти худро аз ҳисоби ашёи гилхоки воридотии гаронбаҳо  давом дод.
Масоили таъмин кардани ширкати «Талко» бо ашёи ватанӣ беш аз пеш ҳалталаб шудааст. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми навбатиашон ба Маҷлиси Олӣ иброз намуданд, ки яке аз ҳадафҳои стратегии давлат ин саноаткунонии мамлакат ва  аз кишвари аграрӣ - саноатӣ ба кишвари саноатӣ - аграрӣ табдил додани Тоҷикистони маҳбуби мо мебошад. Зимни баррасии «Иҷрои Буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати маблағгузории «Барномаи давлатии рушди соҳаи геологияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012-2020» дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ зикр гардид, ки барномаи мазкур барои рушди соҳаҳои саноат дар заминаи истифодаи захираҳои канданиҳои фоиданоки маҳаллӣ ва ривоҷ додани корҳои ҷустуҷӯию иктишофии сарватҳои қаъризаминӣ таҳия  шудааст. Ҳадафи асосии барнома афзун намудани заминаи ашёи минералӣ барои мунтазам фаъолият кардани корхонаҳои амалкунанда, бунёдшаванда ва банақшагирифташуда мебошад.
Тавре зимни баррасии масъала зикр гардид, барои фаъолияти мунтазам ва босифати ширкати «Талко» истеҳсоли гилхок, ки аз маъдани боксит ҷудо карда мешавад, зарур аст. Мутаассифона, дар таърихи бисёрсолаи инкишофи қишри замин дар Тоҷикистон шароити геологии ҳосилшавии маъдани боксит ба вуҷуд наомадааст.
Дар ҳақиқат, боксит маъдани асосӣ барои аз он ҷудо карда гирифтани гилхок ва алюминий ба ҳисоб меравад. Аз рӯи маълумоти мавҷуда, маъдани боксит дар ҷаҳон хеле кам вомехӯрад ва қариб 90 дарсади кону сарчашмаҳои он асосан дар Австралия, Бразилия, Гвинея, Гайана, Суринам ва ҷазираи Ямайкаи баҳри Кариб мавҷуданд. Боксити холис маъдани алюминийдор мебошад ва асосан аз се минерали оксиди алюминий - гиббсит, бёмит ва диаспор ташкил ёфтааст. Сиенити нефелинӣ, ки дар ноҳияи Рашт дарёфт карда шудааст, таркибан аз ду минерал: нефелин ва калсилит иборат буда, сарчашмаи гилхок ва алюминийи холис мебошад.
Дар ҳудуди Тоҷикистон бисёр ашёҳои минералӣ мавҷуданд, ки онҳо дар структураи минералӣ бо намуди пайвастагии оксидӣ ё гидроксидӣ ашёи алюминийдорро ташкил медиҳанд. Яке аз ҳамин гуна навъи пайвастагӣ дар таркиби минерали гилии бейделлит дида мешавад, ки вай маҳсули тағйирёбии нефелин буда, компоненти асосии минерали монтмориллонит ба ҳисоб меравад. Минерали монтмориллонит дар асл ташкилкунандаи гилҳои бентонитӣ мебошад, ки хусусият ва қобилияти баланди ҷаббишнокӣ, ёзандагӣ, равонӣ, часпакӣ, суспензионӣ, ба гел табдилёбӣ ва ғайра дорад. Хусусиятҳои номбаргардида сифатҳои асосии гилҳои монтмориллонитиро ташкил намуда,  имконият медиҳанд, ки гилҳои аз чунин минерал ҳосилшуда ҳамчун ашёи минералӣ  дар як қатор соҳаҳои саноат (нассоҷӣ, равғанкашӣ, шароббарорӣ ва ғайра), кишоварзӣ ва тиб истифода шаванд.
Бо назардошти он, ки гилҳои монтмориллонитӣ ва дигар минералҳои таркибан ба гурӯҳи монтмориллонитӣ дохилшаванда (бейделлит, гиббсит, бёмит, калсилит ва ғайра) аз оксиду гидрооксиди алюминий иборатанд, усулҳои коркарди онҳоро дарёфт намуда, технологияи ҷудо карда гирифтани оксиди алюминийро (Al2O3) ба роҳ монда, «Талко» - ро бо ин ашёи минералии алтернативӣ таъмин намудан имконпазир аст. Ашёи минералии монтмориллонитӣ (бентонитӣ) қариб дар тамоми мавзеъҳои Тоҷикистон васеъ паҳн гаштаанд ва дар қабатҳои ҷинсҳои таҳшонии даври палеоген (35 - 40 млн. сол қабл) ҳосил шудаанд. Айни ҳол зиёда аз 30 кону манбаи он дарёфт шудааст, ки захираи онҳо ба садҳо миллион тонна мерасад.
А. ҚОРИЕВ,
номзади илмҳои геология ва минералогия, корманди Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.04.2017    №: 70    Мутолиа карданд: 554
09.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ COVID – 19 АЗ 5000 ГУЗАШТ

«ОИЛА, КӮЧА, МАҲАЛЛА, ДЕҲА, ДЕҲОТ ВА ШАҲРАКИ БЕҲТАРИН». ОЗМУНЕ, КИ СОКИНОНИ СУҒДРО БА ОБОДОНӢ ТАЛҚИН МЕКУНАД

ДУШАНБЕ. ТАҲТИ РАЁСАТИ АЗИМ ИБРОҲИМ ҶАЛАСАИ КОРӢ БАРГУЗОР ШУД

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. КОРҲОИ ФАҲМОНДАДИҲӢ САМАР ДОРАНД

«ОВОЗИ САМАРҚАНД» КИТОБҲОИ ХУДРО РӮНАМОӢ КАРД

ВАНҶ. ОБ АСТ, КИ ОБОДИСТ

ТАБИБОНИ ЛАХШ: «ҒАМХОРИҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МО НЕРУ МЕБАХШАД»

ФУТЗАЛ. БОЗИИ СУПЕРҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020 КАЙ БАРГУЗОР МЕГАРДАД?

ТАЪКИДИ СИ ҶИНПИН АЗ ЗАРУРАТИ ҲАМКОРИИ ГУСТУРДАИ ЧИНУ РОССИЯ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

08.07.2020


ИСФАРА. КОРХОНАИ ПОЙАФЗОЛДӮЗИИ «САМАНД» БА ФАЪОЛИЯТ ШУРӮЪ НАМУД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4965 БЕМОР ШИФО ЁФТ

Сафари гурӯҳи ҳукуматӣ ба ВМКБ

«МАЪРИФАТ. ВАҚТЕ КИ КИТОБХОНА ҲОЛИ ТАБОҲ ДОРАД»

ВМКБ. ВАЗИР АЗ ҶАРАЁНИ СОХТМОНҲО ДИДАН КАРД

“СОМОН ЭЙР” БА ДУБАЙ ВА МИНСК ПАРВОЗҲОИ МАХСУС АНҶОМ МЕДИҲАД

САДОҚАТИ «САДОҚАТ»

ЛИГАИ ОЛӢ. КОРШИНОСИ ВАРЗИДА САРМУРАББИИ ДАСТАИ "КӮКТОШ" ТАЪЙИН ГАРДИД

ДАР ОЛМОН БА ТАҲКИМИ МУНОСИБАТ БО РОССИЯ АВЛАВИЯТ МЕДИҲАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

07.07.2020


ТОҶИКИСТОН. 4914 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

FINA МЕХОҲАД МАВҚЕАШРО ДАР БО МУСТАҲКАМ НАМОЯД

СУТ БА ВАКСИНАИ РОССИЯ АЛАЙҲИ COVID - 19 ЭЪТИМОД ДОРАД ВА ДАР ИН САМТ ХОСТОРИ ҲАМКОРИСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ СИҲАТШУДАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 4858 НАФАР РАСИД

НОҲИЯИ ДАРВОЗ. СОҲАИ ФАРҲАНГ БА ДАСТГИРӢ НИЁЗ ДОРАД

РАШТ. КИШТИ КАРТОШКА ДАР 3047 ГЕКТАР

КӮЛОБ. БА МАҲАЛЛАИ ЛОҲУТӢ ОБИ ТОЗА ОМАД

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҒАЛАБАИ НАВБАТИИ "ИСТИҚЛОЛ"

ПУТИН: «РОССИЯ БАРОИ РУШДИ ИҚТИСОД НИЁЗ БА МУҲОҶИРОН ДОРАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

03.07.2020


ХУҶАНД. ИФТИТОҲИ ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ

ЗАРУРАТИ ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲО ТАЪКИД ГАРДИД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4690 БЕМОР ШИФО ЁФТ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед