logo

иқтисод

ЗАРШӮӢ. ТАЪМИНИ ШАРОИТ ДАР МАДДИ АВВАЛ

Мавзӯъ аз раванди татбиқи «Нақшаи чорабиниҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба беҳтар кардани фазои сармоягузорӣ дар бахши саноат, дастгирии соҳибкории истеҳсолӣ ва рушди истеҳсолоти миллӣ барои солҳои 2016 – 2018» сарчашма гирифт. Он рушди саноати маъдан тавассути сода кардани ҷараёни таъсиси артелҳо барои истихроҷи канданиҳои фоиданок мебошад.
 
Таъсиси артелҳои заршӯӣ яке аз самтҳои фаъолияти соҳибкорӣ ба ҳисоб меравад. Ба он мардум аз қадим таваҷҷуҳ доштанд. Дар даврони шӯравӣ ҳатто барои ҷалби одамон ба ин кор ва истихроҷи барзиёди кон мукофотпулӣ пешниҳод мегардид, барои худфаъолоне, ки дар артелҳо ва ё тибқи шартнома бо корхонаҳои истихроҷи тилло кор мекарданд, дафтарчаҳои меҳнатӣ мекушоданд, то ин ки худфаъолон собиқаи корӣ пайдо карда, аз ҳамаи имтиёзҳои мавҷуда дар оянда истифода баранд.
Коршиносони соҳаи геология бартарияти истихроҷ ва коркарди конҳои пошхӯрдаро дар нисбат ба конҳои маъдан осон ва бе харҷи маблағҳои калон муҳим арзёбӣ мекунанд. Ба андешаи онҳо, фаъолияти озод яке аз роҳҳои хуби коркарди конҳо бе пардохти маблағ аз буҷет ба ҳисоб меравад. Одамон бе талаби маблағ метавонанд худашон (бо гузаштан аз курсҳои махсуси геологӣ) аз маҷрои дарёҳо тилло шуста, ба давлат супоранд. То имрӯз аз 100 ҳазор тонна тиллое, ки дар ҷаҳон истеҳсол шудааст, 25 дарсадаш ба истифодаи конҳои пошхӯрда рост меояд. Дар ҷумҳурӣ соли 2011 ҳиссаи тиллои истеҳсолшуда аз конҳои пошхӯрда 30 дарсадро ташкил дод. Ҷалби шаҳрвандон ба ин намуди фаъолият сатҳи зиндагии аҳолӣ, хусусан мардуми деҳотро бо таъмини ҷойи кор беҳтар мегардонад. Ин самти фаъолият барои сайёҳони хориҷӣ низ ҷолиб аст.
Барои ба таври васеъ таъсис додани  артелҳо сода кардани ҷараёни дастрасии иҷозат муҳим мебошад. Пурзӯр гардондани назорат аз болои фаъолияти ғайриқонунии баъзе аз соҳибкорон ба пешрафти соҳа ва ғанӣ гардондани буҷети давлатӣ мусоидат менамояд.
Вобаста ба ин масъала лоиҳаи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи қоидаҳои додани иҷозат барои истихроҷи канданиҳои фоиданоки пошхӯрда бо усули худфаъолӣ ва худбиёрӣ», ки аз ҷониби Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми ваколатдор таҳия шудааст, мавриди баррасӣ қарор дорад.
- Соҳибкорони инфиродие, ки аввалан кори худро аз шустани пошхӯрдаҳо оғоз карданд, марҳила ба марҳила коргоҳҳои хурд бунёд намуданд. Ҳоло теъдоди онҳо  ба 6 адад расидааст, - гуфт Бахтиёр Шарифов, сардори раёсати саноати маъданҳои кӯҳӣ ва металлҳои қиматбаҳои Вазорати саноат ва технологияҳои нави ҷумҳурӣ. Ба андешаи ӯ, аксари коргоҳҳои заршӯӣ дар замони истиқлолият бо фароҳам овардани шароити мусоид бунёд шудаанд. Масалан, дар қад – қади дарёи Яхсу, воқеъ дар ноҳияи Ховалинг заршӯӣ аз қадим маъмул буда, танҳо дар давраи соҳибистиқлолӣ дар ин минтақа ширкатҳои хурди заршӯӣ ба фаъолият оғоз карданд. Қаблан дар заминаи ашёи хоми ватанӣ танҳо як корхона фаъолият мекард: корхонаи  давлатии «Тиллои тоҷик». Ягона корхонаи заршӯие, ки дар даврони шӯравӣ таъсис ёфтааст, артели «Помир» мебошад, аммо ҳоло он  барои истихроҷи канданиҳои фоиданок иҷозат надорад. Аз 6 коргоҳи заршӯӣ артели «Одина» бо захираи бештари кони пошхӯрда ва техникаи нав фаъолияти беҳтарро ба роҳ мондааст ва имкони истеҳсоли 265 килограмм тиллоро дорад.
Ба андешаи Миралӣ Ташрифов, сардори шуъбаи назорати  геологии Саридораи геологияи назди Ҳукумати ҷумҳурӣ, барои муаяйн кардани захираи дақиқи  конҳо бурдани корҳои ҷустуҷӯӣ - иктишофӣ зарур мебошад. Дар баробари бартариятҳо дар вақти коркард баъзе мушикилиҳо низ ҷой доранд, захираҳои начандон калони баъзе конҳо бо коркард шудан зуд анҷом меёбанд.
Аз захираи умумии тиллои пошхӯрда қисми зиёдаш ба Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон рост меояд. Махсусан, ноҳияи Мурғоб барои пешрафти соҳа ва рушди иқтисоди миллӣ имконияти барҷаста дорад. Тавре муовини раиси ноҳияи Мурғоб Исрор Исроров иброз медорад, дар қаламрави паҳновари Мурғоб ба ғайр аз нафту газ маъданҳои зиёде маҳфузанд. Геологҳо макони 300 маъдани кӯҳиро маълум кардаанд, ки онҳо барои ташхис, коркард ва истихроҷ пешниҳод шудаанд. Солҳои қаблӣ мардум ба истихроҷи тилло ва нуқраи конҳои мавзеи Якҷилва ва ба Чину Осиёи Марказӣ содир кардани он машғул буданд. Ҳамчунин, кони водии Рангкӯл бо усули заршӯӣ мавриди истифода қарор дошт. Тайи солҳои охир дар мавзеъҳои Савуқсой, Қараҷилға, Пшарт, Элчисой, Базарик, сароби Оқсу ва дигар маконҳо конҳои тилло ва нуқра, ҳамчунин, сурб, қалъагӣ, сурма, бор ва даҳҳо намуд сангҳои қиматбаҳо ва серхаридор кашф шудаанд. Алҳол бо розигии Ҳукумати ҷумҳурӣ ширкати «СА - Минерал» - и Ҷумҳурии Қазоқистон ба омӯзиши геологии кони нуқраи мавзеи Якҷилва машғул аст. Чанде аз ширкатҳои кишвари Чин низ дар ин самт кор мебаранд. Бо ба истифода додани неругоҳҳои барқи обии «Оқсу 1 ва 2» ноҳияи Мурғоб дар бахши коркард ва содироти ганҷҳои зеризаминии худ дар ҷумҳурӣ дар сафи пеш қарор хоҳад гирифт.
Айни замон дар вилоят дар самти сода гардидани он ҷараёни таъсиси корҳои амалӣ камтар ба мушоҳида мерасанд. Дар доираи татбиқи Барномаи рушди иқтисодию иҷтимоии Вилояти Мухтори Кӯҳистон Бадахшон дар давраи то соли 2015 афзоиши ҳаҷми истеҳсоли маснуоти саноатӣ дар заминаи конҳои тиллои пошхӯрда, махсусан аз ҳисоби кони Сариоби мавзеи Сағирдашти ноҳияи Дарвоз ва Рангкӯли ноҳияи Мурғоб, бо сохта ба истифода додани корхонаҳои заршӯӣ ва истеҳсоли нуқра, инчунин, бо истифода аз захираҳои кони Баҷув («Икар») ва ҷалби сармояи хориҷӣ дар ноҳияи Рӯшон ташкили корхонаи коркарди маъдани тилло пешбинӣ гардид. Амалӣ шудани ин тадбирҳо имкон медод, ки 770 нафар бо кори доимӣ таъмин шавад. Аммо аз сабаби татбиқи нопурраи баъзе аз бандҳои барнома  амалишавии ин нақшаҳо муддате ақиб монд. Сарфи назар аз ин, дар доираи татбиқи барнома корҳои тадқиқотӣ – геологӣ дар кони Сариоби Сағирдашт соли 2010 анҷом дода шуда, соли 2011 корхонаи муштараки ҶДММ «Таком Голд» оид ба истихроҷи тилло дар кони Сариоби Сағирдашт фаъолияташро шурӯъ намуд.
Оҳистамоҳи Вафобек, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.04.2017    №: 75    Мутолиа карданд: 179

23.05.2017


Ҳифзи амнияти шаҳрвандон яке аз вазифаҳои асосии кормандони милитсия аст

Машварати сиёсии Тоҷикистону Австралия

27 май – оғози моҳи шарифи Рамазон

Шаҳри Душанбе ва вилояти Хатлон нақшаро иҷро карданд

Ифтитоҳи маркази иттилоотӣ дар Дарвоз

ДАНҒАРА. Афзалияти боғҳои интенсивӣ

«Бозори ҳунар» дар боғи «Ирам»

Ҷаҳон дар як сатр

Таркондани ситоди «Аҳрор аш - Шам” дар Сурия

Эммануэл Макрон Владимир Путинро дар қасри Версал мепазирад

Назарбоев бо Трампу Тиллерсон мулоқот кард

Туркманистон ба Молдова кӯдакистон туҳфа намуд

Варзиш

22.05.2017


Ярмаркаҳои ҷойҳои кор дар доираи Соли ҷавонон

ХОРУҒ. Авҷи созандагиҳо ба истиқболи ҷашни бузурги миллӣ

ТАНЗИМ. Баррасии амали қонун дар ноҳияи Бохтар

Ҷаҳон дар як сатр

Риёз қароргоҳи маркази мубориза бо ғояи экстремистӣ

Ҷангиён аз шаҳри Хомс пурра бароварда шуданд

Ташкили боз як воситаи алоқаи низомии ИМА ва Русия дар Сурия

Эҳтимоли аз музокирот оид ба «Брексит» даст кашидани Лондон

Парвоз дар «аэромобил» аз таксӣ қимат нахоҳад шуд

20.05.2017


Мулоқоти Сироҷиддин Аслов ва Жан Асселборн

Густариши ҳамкориҳо бо Конфедератсияи Швейтсария

Фестивали расму оин ва таомҳои миллии кишварҳои хориҷӣ дар Душанбе

Яъқуби Ҳикматулло – барандаи ҷоизаи адабии ба номи Ашӯр Сафар

ҚАДРДОНИИ ҶАВОНОН ДАР ХУҶАНД

Ҷаҳон дар як сатр

Трамп: «Дар таърих ноодилонатарин муносибат бо ман шуда истодааст»

Боздошти гумонбарҳо дар омодасозии кирдори террористӣ дар Лондон

Муборизаи муштараки роҳҳои оҳани кишварҳои ИДМ бо киберҳамлаҳо

Роҳандозии истифодаи бехатари интернет дар макотиби Русия

Чоряк миллиард сокини Замин маводи мухаддир истеъмол мекунад

Гӯшаи кишоварз


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед