logo

иқтисод

МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ НАБОЯД АШЁИ ХОМИ СОДИРОТӢ БОШАД!

Мусаллам аст, ки   бо рушди саноат имрӯзҳо аз як навъи маҳсулоти кишоварзӣ  чанд маводи дигар тавлид намуда,  фоидаи зиёд ба даст овардан имкон дорад. Аммо, бо вуҷуди дар мамлакат афзоиш ёфтани истеҳсоли маҳсулоти кишоварзии ватанӣ  - меваю сабзавот, полизиҳо ва  ғалладона, рафҳои  мағозаю дуконҳоро  маҳсулоти хӯрданию нӯшиданӣ, шустушӯйӣ ва табобатии  истеҳсоли саноатии хориҷӣ  фаро гирифтааст. Ин маҳсулот бо роҳи  коркарди босамари  меваю сабзавот ва  зироатҳо дар хориҷ истеҳсол гардидааст. 
Ҳоло дар мағозаҳои пойтахт як литр афшураи  босифати меваи  навъи «Добрый» 12 сомонӣ буда, ҳамагӣ 45 дарсади таркиби маводи онро  қайлаи  мева  ташкил медиҳад. Яъне аз як кило шафтолуи ватанӣ (6 сомонӣ)  то се литр афшураи баландсифати навъи мазкур (бо арзиши 36 сомонӣ)  истеҳсол кардан мумкин аст. Дар натиҷаи коркард фоидаи  як килограмм мева чанд  баробар зиёд мегардад. Дар  асоси имкониятҳои соҳаи кишоварзӣ ва коркарди маҳсулоти фаровон боз навъҳои бешумори хӯрокворӣ тавлид намудан имкон дорад.
Шариф Бобоев, декани факултаи иқтисодиёти Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур, гуфт, ки корхонаҳои саноатӣ  вобаста ба ҳаҷми истеҳсоли меваю сабзавот, полизӣ ва ғалладона дар минтақаҳо  бунёд карда шаванд. Дар ин маврид харҷи фаъолияти корхонаҳо аз ҷиҳати таъмини саривақтӣ бо ашёи хоми ватанӣ ва интиқоли он коҳиш меёбад. Баробари фоида ба даст овардани корхонаи истеҳсолӣ, инчунин, барои шаҳрвандон  дар шаҳру навоҳӣ ҷойҳои корӣ низ  фароҳам меоянд. 
Ҳукумати ҷумҳурӣ ҷиҳати истеҳсоли маҳсулоти баландсифати хӯрокворӣ бо истифодаи имкониятҳои табиӣ чораҳои зарурӣ роҳандозӣ намудааст. Қабул гардидани Барномаи рушди соҳаи коркарди маҳсулоти кишоварзӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи солҳои 2008 – 2015 яке аз тадбирҳоест, ки баҳри тақвият бахшидани рушди истеҳсолоти ватанӣ роҳандозӣ шуда буд. Вале бо вуҷуди шароиту имкониятҳои мусоид ва маҳсулоти фаровони кишоварзӣ роҳбарони баъзе аз шаҳру ноҳияҳо  ба  коркарди маҳсулоти кишоварзӣ кам эътибор медиҳанд ва он  ҳамчун ашёи хом ба хориҷ содир мегардад.   Аз рӯи маълумоти  оморӣ давоми нимсолаи гузашта аз вилояти Хатлон   ба хориҷи кишвар  63,6 ҳазор тонна маҳсулоти кишоварзӣ содирот гардид. Вале маводи хӯрокворӣ  7,5 дарсади ҳаҷми маҳсулоти саноатии вилоятро   дар ин давра ташкил медиҳад.   Аз  маҳсулоти содиршуда   садҳо  ҳазор тонна хӯрокворӣ ва нӯшокиҳо  тавлид намудан имконпазир  аст.
Зоҳиршоҳ Неъматуллоев, мудири кафедраи технологияи нигоҳдорӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзии факултети агробизнеси Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур, изҳор дошт, ки миқдори хеле ками  меваю сабзавот ва полизиҳо дар истеҳсолот истифода мешавад. Нишондоди мазкур нисбат ба имкониятҳо ва шароитҳои табиӣ ниҳоят кам мебошад. Дар  натиҷаи коркарди босамар  пурра истифода шудани маҳсулоти кишоварзӣ имконпазир мегардад. Ҳамчунин, бо роҳи коркард вайроншавию талафоти зиёди маҳсулоти кишоварзӣ пешгирӣ карда мешавад. Меваю сабзавот ва полизиро дар сардхонаю анборҳои махсус 6 – 7 моҳ нигоҳдорӣ намудан мумкин аст. Агар онро коркард намоем, баробари фоидаи чандкарата маҳсулоти тавлидшударо то ду  сол нигоҳдорӣ ва истифода бурдан мумкин аст. Ин  самаранокии меҳнатро бештар менамояд. 
Ҳоло дар кишвар харидори воқеӣ ёфтани корхонаҳои маҳаллии коркарди маҳсулоти кишоварзӣ масъалаи асосӣ дар ин самт мебошад. Вақте корхонаҳо баъд аз истеҳсоли маҳсулот моли худро сари вақт фурӯхта ва фоида гирифта  наметавонанд, аллакай фаъолияти минбаъдаи онҳо халалдор мегардад ва ҳавасмандӣ  ба истеҳсолот кам мешавад.
Ба назари иқтисодшиносон,  рушди истеҳсолоти маҳсулоти воридотивазкунанда яке аз самтҳои асосии сиёсати иқтисодии давлат қарор гирифтааст. Бинобар ин, диверсификатсияи истеҳсолот тавассути воридоти техникаю технологияҳои муосир,  такмили системаи фурӯши маҳсулот дар асоси маркетинг, ташкили коркарди самараноки ашёи хоми дохилӣ ва фурӯши маҳсулоти ниҳоӣ дар мағозаҳои фирмавии корхонаҳо, таъмини сифати баланди маҳсулоти ватанӣ ва бозомӯзии мутахассисони соҳа вобаста ба натиҷаҳои назарраси инноватсионӣ  дар самти рушди тавлидоти ватанӣ масъалаҳои асосии ҳалталаб  мебошанд ва аз масъулони Вазорати саноат ва технологияи нав тадбирҳои амалиро тақозо менамоянд. Фаъолияти се корхонаи тобеи вазорат -  «Хӯрокворӣ», «Саноати гӯшту шир» ва  «Ғалла»   низ бо сабабҳои норӯшан  муддати чанд соли охир аз ҳудуди пойтахт ва марказҳои маъмурии вилоятҳои Суғду Хатлон  фаротар нарафтааст. Дар бозору фурӯшгоҳҳои ҷумҳурӣ маҳсулоти корхонаҳои номбурдаи вазорат ба назар намерасад.  Густариш   бахшидани фаъолияти корхонаҳо  ва  дар ҳар як шаҳру ноҳияи кишвар ташкил намудани  намояндагии онҳо имкон медиҳад, ки савдогарони ватанӣ рафҳои мағозаю дуконҳои хешро на бо маҳсулоти хӯроквории воридотӣ, балки бо маводи фаровони истеҳсоли ватании арзону босифат пур кунанд. Роҳи асосии таъмини амнияти ғизоии кишвар ба воситаи рушди соҳаи кишоварзӣ низ  ҳамин аст. Дар акси ҳол, кишоварзони мамлакат  маҳсулоташонро дар шакли ашёи хом ба дигарон бо арзиши кам фурӯхта, боз маҳсулоти коркардшудаи онро бо нархи чанд карат гарон мехаранд ва суду самаранокии истеҳсолот коҳиш меёбад. 
Ташрифулло САЪДУЛЛОЕВ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.07.2017    №: 160    Мутолиа карданд: 221

16.10.2017


Ҳамоиши навбатии Шӯрои тиҷоратии ИМА-Тоҷикистон

Низомиддин Зоҳидӣ Абделҷалил Сабуриро ба ҳузур пазируфт

Мубодилаи таҷрибаҳо байни Тоҷикистон ва Фаронса

Ҳамкориҳо дар соҳаи маориф бо Озарбойҷон густариш меёбанд

Истиқрори дипломатӣ бо Гренада ба роҳ монда шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Дар амали террористии Сомалӣ 276 нафар қурбон гашт

Раққа аз ҷангиёни «ДИ» озод карда шуд

Пешгирии амали террористӣ дар Афғонистон

Дар Қирғизистон президенти навро интихоб карданд

Боздошти омӯзгори террорист дар Ҷалолобод

13.10.2017


Баррасии масоили мубрами тақвияти ҳамкориҳо

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо донишҷӯёни ДМТ

Густариши муносибатҳои фарҳангии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Вохӯрӣ бо вазири иқтисоди Озарбойҷон

12.10.2017


Баррасии масоили муҳими ҳамкорӣ

Муаррифии имкониятҳои сармоягузории Фонди сабзи иқлимӣ

Аббосалӣ Гасанов: «Тоҷикистон фарҳанги бою ғании худро ба дигар миллатҳо тарғиб кунад»

Вохӯрии Рустам Солӣ бо Азад Рагимов

МАВОДИ НАШЪАОВАР. Боз 311 килограмм ба коми оташ рафт

11.10.2017


Интиқоди Азим Иброҳим аз сатҳи омодагӣ ба давраи зимистон дар вилояти Хатлон

Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии ИДМ

Масъалаҳои таъмини амнияти иттилоотию озуқаворӣ матраҳ мегарданд

Баррасии масъалаҳои вобаста ба рушди соҳаи нассоҷӣ ва дӯзандагӣ

"Ҳафтаи соҳибкорон - 2017" дар Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат

10.10.2017


Давлаталӣ Саид: «Тоҷикистон барои ҷалби сайёҳони хориҷӣ иқтидори воқеӣ дорад»

Баргузории ҷаласаи Шӯрои рушди тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш

Барқарорсозии ҳамкориҳо бо Бонк де Франс

Дар Хуҷанд «Маркази савдои Ӯзбекистон» ифтитоҳ гардид

Саидҷамол Саидов барандаи Ҷоми Президент

09.10.2017


Баррасии роҳҳои баланд бардоштани амнияти озуқаворӣ

Тавсеаи ҳамкориҳои парлумонии Тоҷикистону Беларус

Таъсиси Фонди бозтамвил

Мулоқот бо вазири мудофиаи Озарбойҷон


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед