logo

иҷтимоиёт

ВОБАСТАГӢ БА СИГОР. РОҲИ ХАЛОСӢ ҲАСТ?

Пойбанд гаштан ба сигор яке аз мушкилоти асосии ҷаҳони муосир  ба ҳисоб меравад. Тадқиқоти олимон маълум намуд, ки ин омил ҳамасола сабаби марги қариб 6 миллион одам  мегардад. Дар ҳар 6 сония аз таъсир ва истеъмоли тамоку тақрибан як нафар ба ҳалокат мерасад. Аз даҳ ҳолати фавт байни одамони калонсолу миёнасол якеаш бо сабаби таъсири тамоку дониста мешавад. Беш аз нисфи истеъмолкунандагони тамоку аз бемориҳое мефавтанд, ки пайдоишашон ба сигоркашӣ алоқамандӣ дорад.
Дар асри ХХ сигор сабабгори беш аз 100 миллион ҳолати марги одамон гардидааст. Аммо, ба андешаи олимону коршиносон, агар ин тамоюл нигоҳ дошта нашавад, дар асри ХХI то ба як миллиард расиданаш аз эҳтимол дур нест. Беш аз 80 дарсади ин ҳолат дар кишварҳои даромадашон миёна ва аз меъёр пойин ба амал меояд.
Аз лаҳзаҳои аввали истеъмоли тамоку то вайроншавии мубодилаи моддаҳои бунияи (саломатии) нафарони сигоркаш якчанд сол сипарӣ мегардад. Аммо паҳншавии бемориҳо аз таъсири тамоку ва ба марг оварда расондани онҳо, ҳанӯз дар ибтидои истеъмоли тамоку ҷараён мегирад.
Муайян гардидааст, ки дар таркиби дуди сигор беш аз 4000 моддаи кимиёвӣ, ҳадди ақал 250 намуди онҳо ба саломатӣ хатарнок ва зиёда аз 50 намудашон кансерогенҳо (таҳриккунандаи бемории саратон) мебошанд, мавҷуд аст. Ҳосилаи дуди тамоку дар миёни одамони калонсол бемориҳои хатарноки дилу рагҳои хунгард ва роҳи нафас, ҳамчунин, бемории ишемиявии дил (норасоии оксиген дар мушакҳои дил) ва саратони шушро ба вуҷуд меорад. Бояд гуфт, ки ҳосилаи дуди ин маводи зиёновар боиси марги кӯдакони ширхора ҳам мегардад.
Мутаассифона, имрӯзҳо дар дилхоҳ кӯчаву пасткӯчаҳои шаҳру навоҳии кишварамон нафарони зиёди сигоркашро дидан мумкин аст. Тӯли ду соате, ки  дар назди яке аз мағозаҳои хӯрокворӣ мушоҳида гузаронидем, 150 нафар сигор харид, ки аксарашон ҷавонон буданд.
Аз пурсишҳо маълум гардид, ки аксари шахсони ба ин амал дастзада дорои мушкилоте ҳастанд. Аҷиб он, ки аксари онҳо аз бепулию бекорӣ қисса мекунанд, вале ҳар рӯз ба миқдори 10 сомонӣ ва бештар аз онро сарфи сигор месозанд. Ҳамчунин, бархе аз истифодабарандагони сигор аз зарари он бохабаранд, вале аз рӯйи одат ва бо баҳонаи ором шудану рафъи хастагӣ ба масрафи ин моддаи зиёновар даст мезананд.
Умарҷон Аслонов, сокини пойтахт, ду сол боз вобастаи сигор  аст. Ӯ мегӯяд: «Мушкилоти зиёд дорам. Аз сабаби барор нагирифтани кор рӯҳан азият мекашам ва худро каме ҳам бошад, тавассути ин амал ором месозам. Ба он нафрат дорам, вале аз ин одати бад раҳо гашта наметавонам». Ба монанди Умарҷон дар кишвари мо - ҷавонон кам нестанд. Аммо савол ин аст, ки оё воқеан ҳам ҳоли онҳо бад аст?
Ба гуфтаи равоншиносон иштибоҳи асосии як идда ҷавонон дар он аст, ки мехоҳанд ҳама чиро осон ва бе заҳмат ба даст оранд. Баъд аз он ки ба мақсад намерасанд, худро дилшикаставу афсурда пиндошта, рӯй ба кашидани сигору нос ва истеъмоли машрубот меоранд.    Шояд сабаб дар он бошад, ки дар даврони кӯдакӣ волидон масъулияти тарбияи фарзандро дарк накарда, ба онҳо шеваи лаззат бурдан аз одитарин чизҳоро намеомӯзанд. Дар ин ҳол, онҳо бо расидани сабуктарин мушкилӣ худро шикастхӯрда мепиндоранд. Мусаллам аст, ки аксари волидон аз сабаби он ки фарзанди худро дӯст медоранд, таҳаммули нороҳатии ӯро надоранд. Масалан, агар кӯдак чизеро, ки дӯст дорад аз даст диҳад, дарҳол ҷойгузине барои он пайдо мекунанд. Онҳо гӯё мушкилиро ҳал карданд, вале дарвоқеъ масъала ҳал нашудааст. Кори дуруст он аст, ки волидон бояд ба кӯдак фаҳмонанд, ки баъзан дар зиндагӣ инсон ашёҳои дӯстдоштаашро аз даст медиҳад. Кӯдак бояд донад, ки дар баробари хушбахтӣ мушкилиҳо низ вуҷуд доранд.
Таҷриба нишон медиҳад, ки кӯдаки бо ин равия тарбияёфта дастнигар мешавад. Ҳамеша интизор мемонад, ки корашро нафари дигар ҳал кунад. Шояд аз имкониятҳое, ки волидон барояш муҳайё кардаанд, лаззат барад, вале шод намешавад. Чун шодӣ маҳсули корест, ки аз тарафи худи шахс амалӣ мешавад, на каси дигар. Вақте фарзанд ба синни навҷавонӣ мерасад волидон аксари ниёзҳояшро бароварда наметавонанд. Дар натиҷа, ҳар мушкиле, ки пеши роҳаш ояд ба ҷои ҳалли он думболи болида намудани табъ ва ором кардани асаб мегардад. Ин метавонад яке аз сабабҳои рӯй овардан ба сигоркашӣ гардад.
Қурбон АҲМАДЗОД, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2017    №: 183-184    Мутолиа карданд: 554

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед