logo

иқтисод

РАВҒАНИ НАХЛ. ГУФТАНИҲОИ НОГУФТА

Президенти кишвар дар Паёми навбатии худ таъкид доштанд: «Таъмин намудани аҳолӣ бо маҳсулоти хушсифат, ки шарти асосии солимии мардум мебошад, яке аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Вале ҳолатҳои аз ҷониби соҳибкорону тоҷирон бо ҳар роҳу васила ба бозори истеъмолии кишвар ворид намудани маҳсулоти пастсифат ба назар мерасад, ки ба саломатии шаҳрвандон зараровар аст».
Коркарди аксари маҳсулоти хӯрокворӣ бидуни равған ғайриимкон мебошад. Маҳз равған дар таркиби хӯришҳо василаи таъминкунандаи витаминҳо, сафедаҳо, микро-макроунсурҳо ва кислотаҳо ба ҳисоб меравад. Ин таркибҳои кимиёӣ дар организм мубодилаи моддаҳоро ба вуҷуд оварда, тавоноӣ ва солимии инсонро нигоҳ медоранд. Танҳо дар ҳолати истифодаи оқилонаи равғанҳо ва риоя намудани талаботи бехатарии озуқаворӣ дар ҷараёни истеҳсоли он бехатарии истеъмолкунандаро таъмин намудан мумкин аст.
Дар Тоҷикистон асосан аз рустаниҳои пахта, офтобпараст, лӯбиё ва зағир аз рӯи технологияи анъанавӣ ва муосир равғани истеъмолӣ тавлид мекунанд. Ҷараёни истеҳсоли ин равғанҳо  мавриди назорати   стандартӣ қарор дошта, натиҷаи назорат ва таҳлили истеҳсоли маводи ин соҳа дар ҳамоишу чорабиниҳои расмии мақомоти соҳавӣ мавриди таҳлил ва омӯзиш қарор гирифтаанд. Умуман, раванди истеҳсоли равған ва  маҳсулоти равғани ватанӣ дар корхонаҳои хусусӣ аз ҷониби мақомоти назоратӣ таҳти  назорат қарор дорад. Бо назардошти он ки дар бозори истеъмолӣ равғани истеҳсоли ватанӣ нокифоя аст,  равғанҳои истеҳсоли хориҷӣ ба бозори кишвар роҳ меёбанд.
Бехатарии равғани воридотӣ низ дар мақомоти назоратӣ санҷида мешавад. Аммо, бояд иқрор шавем, ки барои масъулин назар ба назорати равғани воридотӣ  назорати истеҳсоли равғани ватанӣ осон ва дастрас мебошад. Мутаассифона, солҳои охир ба бозори истеъмолӣ равғанҳое ворид мешаванд, ки онҳо ба муҳити Тоҷикистон тамоман созгор нестанд.
Ба назари мо, яке аз сабабҳои  асосии таваҷҷуҳи мардум ба равғанҳои воридотӣ  дастрас набудани иттилоот оид ба ҷараёни истеҳсоли онҳост. Мутахассисони соҳаи тиб, санитарию гигиенӣ ва бахши назорати хӯрокворӣ аз зарари ин гуна равғанҳо, аз ҷумла равғани нахл, огоҳ бошанд ҳам, бо сабабҳои номаълум оид ба зарари он ҳарфе намезананд.
Чуноне ки олимон Н. Разоренова ва Б. Тихонов дар китоби “Равғани нахл – афсона ва ҳақиқат” иттилоъ медиҳанд, равғаннокии нахл аз  25 то 70 фоиз мебошад. Равғаннокии маҳсулоти ватанӣ, ба монанди офтобпараст аз 42,1 то 54,3, зағир аз 30,2 то 50,3 ва пахта аз 18 то 23 фоизро ташкил медиҳад. Вале бо сабаби нархи дастрас доштани равғани нахл дар бозори ҷаҳонӣ талабот ба он рӯз ба рӯз афзоиш меёбад, ҳарчанд истеъмоли ин равған сарчашмаи касалиҳои гуногун мебошад.
Олимони соҳа, аз ҷумла Н. А. Разоренова ва  Б. Б. Тихонов, ба хулосае омаданд, ки равғани нахл дар асоси саломас (саломас  равғани сахт буда, дар истеҳсолот бо роҳи гидрогенизатсия ба даст оварда мешавад)  доштанаш бояд аз доираи истеҳсоли равғанҳои пухтупазӣ бароварда шавад, зеро ҳаҷми  кислотаҳои трансизомерӣ бештар дар таркиби он мавҷуд аст, ки ба инкишофи касалиҳои фаромӯшхотирӣ ва бемориҳои дилу рагҳо оварда мерасонад.
 Яке аз намудҳои равғани нахл – равғани техникиро дар истеҳсоли косметика ва собун истифода мебаранд. Ин равған аз  намудҳои дигари равғани нахл 5 маротиба арзон мебошад. Нозирони соҳа  муайян намудаанд, ки имрӯзҳо баъзе  истеҳсолкунандагони соҳаи хӯрока дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷои равғани нахли хӯрока аз равғани техникӣ истифода мебаранд, ки нобахшиданист. Он ба талаботи санитарию гигиенӣ ҷавобгӯ нест, аммо дар кӯчаю бозорҳои шаҳр ба таври озод фурӯхта мешавад. Истеъмоли чунин равған дар организми инсон раванди ҷамъоварии радикалҳои озодро бармеангезад ва ба хуруҷи касалиҳои онкологӣ оварда мерасонад.
Зарари асосии равғани нахл аз зиёд будани кислотаи равғани сершуда дар таркиби он сар мезанад. Аз ин сабаб, пеш аз воридот ва истеъмол ин равған бояд аз озмоишгоҳҳои махсуси стандартӣ гузарад. Ҳамзамон, зарари истеъмоли ин равғанро бояд олимону мутахассисон шарҳ диҳанд. Дар акси ҳол, бо истеъмоли ин равған мо ба мардум ва ояндагон танҳо беморию  иллатҳои гуногуни ҷисмонию равониро ба мерос мегузорем. 
Гулмаҳмад МИРЗОЕВ,
 мудири кафедраи мошин ва дастгоҳҳои истеҳсоли хӯрокаи Донишгоҳи технологии Тоҷикистон,
номзади илмҳои техникӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.02.2018    №: 28    Мутолиа карданд: 197

26.05.2018


Қоҳир Расулзода бо Алекен Еминбахэ мулоқот намуд

Ҷаласаи Шӯрои вазирони мудофиаи давлатҳои аъзои СААД

Вохӯрии котибони шӯроҳои амният

24.05.2018


Симои сиёсӣ ва фарҳангии Пешвои миллат

Мулоқоти Шукурҷон Зуҳуров бо Алекен Еминбахэ

Вохӯрии ҳайати вазоратҳои корҳои дохилии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Рӯнамоии иқтидори сайёҳии кишвар дар Боку

ҶАЙҲУН. ПИЁЗ ЗИЁДУ ХАРИДОР КАМ

Ҷаҳон дар як сатр

СҲШ: таваҷҷуҳи вижа ба таъмини амнияти лоиҳаҳои байналмилалии стратегӣ

Ширкати 15 ҳазор меҳмон дар ҳамоиши иқтисодии Петербург

Макрон бо умеде ба Санкт-Петербург меояд, ки «Русияро ба Аврупо орад»

Дар Ҳилманд 15 нафарро аз асорати «Толибон» озод карданд

Қазоқистон гандуми бисёрсола парвариш кардан мехоҳад

23.05.2018


Ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳои ИДМ баргузор мегардад

Вохӯрии Абдураҳим Қаҳҳоров бо Чжао Кэчжи

Тоҷикистон дар ҳифзи нигаҳдории гуногунии биологӣ саҳми назаррас дорад

Ҷаҳон дар як сатр

Рашид Олимов: «Масоили амниятӣ таваҷҷуҳи бештар мехоҳад»

Дар Олмон ба хотимабахшии «давраи яхбандӣ» дар муносибат бо Русия даъват намуданд

Аморат низоми раводидро барои сармоягузорону мутахассисони баландпоя сабук кард

Қазоқистон: имтиёзҳои қарзи манзил барои омӯзгорон ва табибон

Қирғизистон барои иштирок дар лоиҳаи «Digital CASA» беш аз 3 миллиард рубл мегирад

21.05.2018


Ҷаҳон дар як сатр

Пекин ҷонибдори бунёди тамаддуни экологист

Маҳви 65 ҳазор ҷангӣ дар Сурия

Вашингтон барои мубориза алайҳи терроризм қариб $3 триллион харҷ кардааст

Иттиҳоди Аврупо ба ИМА роҳи пешгирии боҷро нишон дод

Мансабдорони Қазоқистон аз ҳаққи узвият дар созмонҳои динӣ маҳрум мешаванд

18.05.2018


Ҷаласа таҳти роҳбарии муовини Сарвазири мамлакат

Брифинги матбуотӣ оид ба натиҷаҳои Конфронси байналмилалии Душанбе

Ифтитоҳи Маркази таҳсилот, илм ва фарҳанги Беларус

17.05.2018


Баррасии масоили соҳибкорӣ

Вохӯрии Исматулло Насредин бо Эндрю Гилмор


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед