logo

иқтисод

РАВҒАНИ НАХЛ. ГУФТАНИҲОИ НОГУФТА

Президенти кишвар дар Паёми навбатии худ таъкид доштанд: «Таъмин намудани аҳолӣ бо маҳсулоти хушсифат, ки шарти асосии солимии мардум мебошад, яке аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Вале ҳолатҳои аз ҷониби соҳибкорону тоҷирон бо ҳар роҳу васила ба бозори истеъмолии кишвар ворид намудани маҳсулоти пастсифат ба назар мерасад, ки ба саломатии шаҳрвандон зараровар аст».
Коркарди аксари маҳсулоти хӯрокворӣ бидуни равған ғайриимкон мебошад. Маҳз равған дар таркиби хӯришҳо василаи таъминкунандаи витаминҳо, сафедаҳо, микро-макроунсурҳо ва кислотаҳо ба ҳисоб меравад. Ин таркибҳои кимиёӣ дар организм мубодилаи моддаҳоро ба вуҷуд оварда, тавоноӣ ва солимии инсонро нигоҳ медоранд. Танҳо дар ҳолати истифодаи оқилонаи равғанҳо ва риоя намудани талаботи бехатарии озуқаворӣ дар ҷараёни истеҳсоли он бехатарии истеъмолкунандаро таъмин намудан мумкин аст.
Дар Тоҷикистон асосан аз рустаниҳои пахта, офтобпараст, лӯбиё ва зағир аз рӯи технологияи анъанавӣ ва муосир равғани истеъмолӣ тавлид мекунанд. Ҷараёни истеҳсоли ин равғанҳо  мавриди назорати   стандартӣ қарор дошта, натиҷаи назорат ва таҳлили истеҳсоли маводи ин соҳа дар ҳамоишу чорабиниҳои расмии мақомоти соҳавӣ мавриди таҳлил ва омӯзиш қарор гирифтаанд. Умуман, раванди истеҳсоли равған ва  маҳсулоти равғани ватанӣ дар корхонаҳои хусусӣ аз ҷониби мақомоти назоратӣ таҳти  назорат қарор дорад. Бо назардошти он ки дар бозори истеъмолӣ равғани истеҳсоли ватанӣ нокифоя аст,  равғанҳои истеҳсоли хориҷӣ ба бозори кишвар роҳ меёбанд.
Бехатарии равғани воридотӣ низ дар мақомоти назоратӣ санҷида мешавад. Аммо, бояд иқрор шавем, ки барои масъулин назар ба назорати равғани воридотӣ  назорати истеҳсоли равғани ватанӣ осон ва дастрас мебошад. Мутаассифона, солҳои охир ба бозори истеъмолӣ равғанҳое ворид мешаванд, ки онҳо ба муҳити Тоҷикистон тамоман созгор нестанд.
Ба назари мо, яке аз сабабҳои  асосии таваҷҷуҳи мардум ба равғанҳои воридотӣ  дастрас набудани иттилоот оид ба ҷараёни истеҳсоли онҳост. Мутахассисони соҳаи тиб, санитарию гигиенӣ ва бахши назорати хӯрокворӣ аз зарари ин гуна равғанҳо, аз ҷумла равғани нахл, огоҳ бошанд ҳам, бо сабабҳои номаълум оид ба зарари он ҳарфе намезананд.
Чуноне ки олимон Н. Разоренова ва Б. Тихонов дар китоби “Равғани нахл – афсона ва ҳақиқат” иттилоъ медиҳанд, равғаннокии нахл аз  25 то 70 фоиз мебошад. Равғаннокии маҳсулоти ватанӣ, ба монанди офтобпараст аз 42,1 то 54,3, зағир аз 30,2 то 50,3 ва пахта аз 18 то 23 фоизро ташкил медиҳад. Вале бо сабаби нархи дастрас доштани равғани нахл дар бозори ҷаҳонӣ талабот ба он рӯз ба рӯз афзоиш меёбад, ҳарчанд истеъмоли ин равған сарчашмаи касалиҳои гуногун мебошад.
Олимони соҳа, аз ҷумла Н. А. Разоренова ва  Б. Б. Тихонов, ба хулосае омаданд, ки равғани нахл дар асоси саломас (саломас  равғани сахт буда, дар истеҳсолот бо роҳи гидрогенизатсия ба даст оварда мешавад)  доштанаш бояд аз доираи истеҳсоли равғанҳои пухтупазӣ бароварда шавад, зеро ҳаҷми  кислотаҳои трансизомерӣ бештар дар таркиби он мавҷуд аст, ки ба инкишофи касалиҳои фаромӯшхотирӣ ва бемориҳои дилу рагҳо оварда мерасонад.
 Яке аз намудҳои равғани нахл – равғани техникиро дар истеҳсоли косметика ва собун истифода мебаранд. Ин равған аз  намудҳои дигари равғани нахл 5 маротиба арзон мебошад. Нозирони соҳа  муайян намудаанд, ки имрӯзҳо баъзе  истеҳсолкунандагони соҳаи хӯрока дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷои равғани нахли хӯрока аз равғани техникӣ истифода мебаранд, ки нобахшиданист. Он ба талаботи санитарию гигиенӣ ҷавобгӯ нест, аммо дар кӯчаю бозорҳои шаҳр ба таври озод фурӯхта мешавад. Истеъмоли чунин равған дар организми инсон раванди ҷамъоварии радикалҳои озодро бармеангезад ва ба хуруҷи касалиҳои онкологӣ оварда мерасонад.
Зарари асосии равғани нахл аз зиёд будани кислотаи равғани сершуда дар таркиби он сар мезанад. Аз ин сабаб, пеш аз воридот ва истеъмол ин равған бояд аз озмоишгоҳҳои махсуси стандартӣ гузарад. Ҳамзамон, зарари истеъмоли ин равғанро бояд олимону мутахассисон шарҳ диҳанд. Дар акси ҳол, бо истеъмоли ин равған мо ба мардум ва ояндагон танҳо беморию  иллатҳои гуногуни ҷисмонию равониро ба мерос мегузорем. 
Гулмаҳмад МИРЗОЕВ,
 мудири кафедраи мошин ва дастгоҳҳои истеҳсоли хӯрокаи Донишгоҳи технологии Тоҷикистон,
номзади илмҳои техникӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.02.2018    №: 28    Мутолиа карданд: 99

21.02.2018


Вохӯрии Сироҷиддин Аслов бо Оле Йоҳан Бёрней

Ҷаласаи ситоди ҷумҳуриявӣ дар Вазорати кишоварзӣ

Баррасии масоили мубрами густариши ҳамкориҳо

Баргузории намоиши «Корвони ҳунар»

Ҷаҳон дар як сатр

СММ Туркияро ба қатъи амалиёти низомӣ дар Африн даъват намуд

Дар ИДМ 90 нафар барои маблағгузории терроризм ба даст афтод

Кушта шудани 24 полис аз дасти толибон

ДИ дар Афғонистон ва Покистон реша медавонад

Венесуэла соҳиби криптоасъори худ шуд

Samsung дроне баровард, ки бо нигоҳ идора мешавад

20.02.2018


Бизнес-форуми доираҳои соҳибкорӣ баргузор мешавад

Хисрав Соҳибзода бо Султон Саъд ал-Мурайхӣ мулоқот намуд

Дурнамои рушди сиёсати давлатии ҷавонон матраҳ мегардад

ҶДММ “Суғуртаи асри XXI” соҳиби иҷозатнома шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Вячеслав Володин: «Дар Сурия миёни «ДИ» - ро Русия шикаст»

Гуфтушуниди Чин бо ҷудоихоҳони покистонӣ

Қазоқистон: «Шустан» - и $500 миллион ва 8 сол маҳрумӣ аз озодӣ

Барои барқарорсозии Мехико баъди заминҷунбӣ шаш сол зарур аст

19.02.2018


Сироҷиддин Аслов бо Валбурга Рос мулоқот намуд

Муносибатҳои тиҷоратию иқтисодӣ бо Япония густариш меёбанд

Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе ба стандартҳои ҷаҳонӣ мутобиқ мешавад

Барориши нахустини коғазҳои қиматнок ба иқтисоди кишвар 500 миллион доллар ворид намуд

Нуъмон Абдуғаффорзода: "Ба шарофати имтиёзҳои андозию гумрукӣ инфрасохтори сайёҳӣ рушд меёбад"

Ҷаҳон дар як сатр

Масъулияти куштори одамон дар Қизлярро «ДИ» ба зимма гирифт

ИА воридсозии сулҳофарон ба Донбассро воситаи қатъи таҳрими зиддирусӣ мешуморад

Мексика дар 33 мунитсипалитет ҳолати фавқулода роҳандозӣ кард

Садамаи чархбол боиси марги 13 нафар гашт

Дар Венесуэла ҳавопаймо ба болои хона афтид

Варзиш

17.02.2018


Сироҷиддин Аслов бо Ясмин Гуедар мулоқот намуд

Баррасии рушди муносибатҳои Тоҷикистону Озарбойҷон


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед