logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВ - АБАРМАРДИ МИЛЛАТ

Аз рӯзҳои нахустини роҳбарӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  ба аҳли зиё - адибон, рӯзноманигорон, олимону равшанфикрон таваҷҷуҳи хосса зоҳир мекунанд. Бесабаб  набуд, ки се шахсияти маъруфи таъриху адаб Садриддин Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров ва Мирзо Турсунзода аз аввалинҳо шуда ба унвони  Қаҳрамони  Тоҷикистон  қадр гардиданд. Оре, месазад, ки ходими намоёни давлатию  сиёсӣ Бобоҷон Ғафуровро ҳамчун олими нотакрор  дар қатори нобиғаҳои ҷаҳонӣ ном  бубарем.
Дар ташаккули шахсияти Бобоҷон  Ғафуров  чун  инсони  комилу ватандӯст - падараш  Ғафур  Сангинов деҳқон  ва коргари роҳи оҳан ва хусусан модари маорифпарвари ӯ шоира Розия Озод таъсири мусбат расондаанд.
Давраи ҷавонии Б. Ғафуров дар вазъияте мегузашт, ки ҷараёни сиёсӣ - иртиҷоии пантуркизм вуҷуд доштани  халқи тоҷикро инкор карда, Осиёи Миёнаро ба империяи “Туркияи  бузург” пайваст карданӣ буд. Фаъ-олияти илмӣ - эҷодии  Бобоҷон Ғафуров бояд исбот мекард, ки халқи тоҷик  аз давраҳои  қадим маълум ва машҳур аст.
Ҳанӯз дар солҳои 30 - юми асри ХХ  Б. Ғафуров ба омӯхтани  таърихи халқи тоҷик  шурӯъ намуда, соли 1941 дар мавзӯи “Таърихи тариқати исмоилия аз ибтидои асри ХIХ то ҷанги  якуми ҷаҳон”  рисолаи  номзадӣ  дифоъ кард.
Фаъолияти хуби ташкилотчигӣ, илмию  фарҳангӣ ва тарбиявии Бобоҷон Ғафуровро дар солҳои баъдиҷангии барқароркунии хоҷагии халқ ба назар гирифта, Пленуми ҳаждаҳуми КМ ҲК Тоҷикистон (3 - 5 июни соли 1946) ӯро Котиби якуми Ҳизби коммунисти Тоҷикистон интихоб намуд. Ҳукумати ҷумҳурӣ нақшаи панҷсолаи чорумро, ки  барқароркунии  хоҷагии  халқ  ном дошт, қабул намуд. Қобилияти хуби ташкилотчигии Б. Ғафуров буд, ки мардум тавассути мусобиқаҳои меҳнатӣ нақшаро дар муддати  4 солу 3 моҳ иҷро  карданд.
Яке аз масъалаҳои муҳим дар ҳаёти  ҷумҳурӣ ин сиёсати муҳоҷирати дохилӣ буд. Дар солҳои 1946 - 1950 ба ноҳияҳои пахтакори водии Вахш ва даштҳои Дилварзину Мирзочӯл мардуми ноҳияҳои баландкӯҳ ва сераҳолӣ  кӯчонда шуданд. Бо мақсади тайёр намудани  кадрҳои баландихтисоси соҳаи кишоварзӣ  курсҳои кӯтоҳмуддат ва мактабу техникумҳо таъсис ёфтанд.
Бо ташаббус ва роҳбарии бевоситаи Б. Ғафуров марказҳои бузурги илмиву фарҳангӣ: Донишгоҳи  давлатии  Тоҷикистон (ҳозира Донишгоҳи  миллии Тоҷикистон, 1948),  Академияи  илмҳои ҷумҳурӣ (1951) ва Донишкадаи политехникии Тоҷикистон ( ҳоло Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, 1956) таъсис  дода шуданд.
Мавсуф дар баробари сиёсатмадори барҷаста буданаш, инчунин, дар ташаккули ҳаёти илмӣ ва фарҳангии ҷумҳурӣ хизматҳои  босазое  кардааст. 25 феврали соли 1952 рисолаи докториашро дар мавзӯи “Таърихи халқи тоҷик” ҳимоя кард. Омӯзишу  таҳқиқи  таърихи  халқи  тоҷик  ва  таваҷҷуҳи  Бобоҷон Ғафуровро бар он ба назар  гирифта, соли 1956 ӯро директори Институти шарқшиносии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ таъйин мекунанд. Бо  ёрии  амалии ӯ гурӯҳи муаллифон бори аввал таърихи халқи тоҷикро дар се ҷилду панҷ китоб  навишта, солҳои 1963 - 1965 дар нашриёти “Наука” - и  шаҳри Москва  чоп намуданд. Ӯ мактаби калон ва эътирофшудаи шарқшиносиро асос гузошт.
Аллома Бобоҷон Ғафуров барои навиштани  шоҳасари худ “Тоҷикон” зиёда аз  2000 сарчашмаи дохилӣ ва хориҷӣ, монография ва мақолаҳои илмиро истифода кардааст. Ин китоб дар баробари “Шоҳнома” - и Фирдавсӣ, “Таърихи Бухоро” ва “Таърихи Наршахӣ” - и  Абубакри Наршахӣ, “Сиёсатнома” - и Низомулмулк чун шиносномаи халқи тоҷик хизмат менамояд.
Тавассути фаъолияти илмӣ - ҷамъиятии ӯ дар байни ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, хусусан мамлакатҳои Шарқ муносибатҳои муътадили тиҷоратию фарҳангӣ ба амал омаданд.
Академик Б. Ғафуровро чун сиёсатмадори варзида дар миқёси ҷаҳон, хусусан  дар Шарқ мешиносанд. Б. Ғафуров барои мубориза баҳри пойдории сулҳи ҷаҳон бо  медали тиллои Шӯрои ҷаҳонии сулҳ ва Ҷоизаи байналмилалии  ба номи Ҷавоҳирлаъл Неҳру қадр шудааст. Шоири машҳури  Покистон Файз  Аҳмад Файз соли 1978 оромгоҳи алломаро зиёрат  карда, чунин гуфта буд: “Ин фарзанди бузурги тоҷик дар асл фарзанди  бузургтарини Машриқзамин мебошад”.
Нурулло ҲАСАНОВ, рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.04.2018    №: 67    Мутолиа карданд: 525

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед