logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВ - АБАРМАРДИ МИЛЛАТ

Аз рӯзҳои нахустини роҳбарӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  ба аҳли зиё - адибон, рӯзноманигорон, олимону равшанфикрон таваҷҷуҳи хосса зоҳир мекунанд. Бесабаб  набуд, ки се шахсияти маъруфи таъриху адаб Садриддин Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров ва Мирзо Турсунзода аз аввалинҳо шуда ба унвони  Қаҳрамони  Тоҷикистон  қадр гардиданд. Оре, месазад, ки ходими намоёни давлатию  сиёсӣ Бобоҷон Ғафуровро ҳамчун олими нотакрор  дар қатори нобиғаҳои ҷаҳонӣ ном  бубарем.
Дар ташаккули шахсияти Бобоҷон  Ғафуров  чун  инсони  комилу ватандӯст - падараш  Ғафур  Сангинов деҳқон  ва коргари роҳи оҳан ва хусусан модари маорифпарвари ӯ шоира Розия Озод таъсири мусбат расондаанд.
Давраи ҷавонии Б. Ғафуров дар вазъияте мегузашт, ки ҷараёни сиёсӣ - иртиҷоии пантуркизм вуҷуд доштани  халқи тоҷикро инкор карда, Осиёи Миёнаро ба империяи “Туркияи  бузург” пайваст карданӣ буд. Фаъ-олияти илмӣ - эҷодии  Бобоҷон Ғафуров бояд исбот мекард, ки халқи тоҷик  аз давраҳои  қадим маълум ва машҳур аст.
Ҳанӯз дар солҳои 30 - юми асри ХХ  Б. Ғафуров ба омӯхтани  таърихи халқи тоҷик  шурӯъ намуда, соли 1941 дар мавзӯи “Таърихи тариқати исмоилия аз ибтидои асри ХIХ то ҷанги  якуми ҷаҳон”  рисолаи  номзадӣ  дифоъ кард.
Фаъолияти хуби ташкилотчигӣ, илмию  фарҳангӣ ва тарбиявии Бобоҷон Ғафуровро дар солҳои баъдиҷангии барқароркунии хоҷагии халқ ба назар гирифта, Пленуми ҳаждаҳуми КМ ҲК Тоҷикистон (3 - 5 июни соли 1946) ӯро Котиби якуми Ҳизби коммунисти Тоҷикистон интихоб намуд. Ҳукумати ҷумҳурӣ нақшаи панҷсолаи чорумро, ки  барқароркунии  хоҷагии  халқ  ном дошт, қабул намуд. Қобилияти хуби ташкилотчигии Б. Ғафуров буд, ки мардум тавассути мусобиқаҳои меҳнатӣ нақшаро дар муддати  4 солу 3 моҳ иҷро  карданд.
Яке аз масъалаҳои муҳим дар ҳаёти  ҷумҳурӣ ин сиёсати муҳоҷирати дохилӣ буд. Дар солҳои 1946 - 1950 ба ноҳияҳои пахтакори водии Вахш ва даштҳои Дилварзину Мирзочӯл мардуми ноҳияҳои баландкӯҳ ва сераҳолӣ  кӯчонда шуданд. Бо мақсади тайёр намудани  кадрҳои баландихтисоси соҳаи кишоварзӣ  курсҳои кӯтоҳмуддат ва мактабу техникумҳо таъсис ёфтанд.
Бо ташаббус ва роҳбарии бевоситаи Б. Ғафуров марказҳои бузурги илмиву фарҳангӣ: Донишгоҳи  давлатии  Тоҷикистон (ҳозира Донишгоҳи  миллии Тоҷикистон, 1948),  Академияи  илмҳои ҷумҳурӣ (1951) ва Донишкадаи политехникии Тоҷикистон ( ҳоло Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, 1956) таъсис  дода шуданд.
Мавсуф дар баробари сиёсатмадори барҷаста буданаш, инчунин, дар ташаккули ҳаёти илмӣ ва фарҳангии ҷумҳурӣ хизматҳои  босазое  кардааст. 25 феврали соли 1952 рисолаи докториашро дар мавзӯи “Таърихи халқи тоҷик” ҳимоя кард. Омӯзишу  таҳқиқи  таърихи  халқи  тоҷик  ва  таваҷҷуҳи  Бобоҷон Ғафуровро бар он ба назар  гирифта, соли 1956 ӯро директори Институти шарқшиносии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ таъйин мекунанд. Бо  ёрии  амалии ӯ гурӯҳи муаллифон бори аввал таърихи халқи тоҷикро дар се ҷилду панҷ китоб  навишта, солҳои 1963 - 1965 дар нашриёти “Наука” - и  шаҳри Москва  чоп намуданд. Ӯ мактаби калон ва эътирофшудаи шарқшиносиро асос гузошт.
Аллома Бобоҷон Ғафуров барои навиштани  шоҳасари худ “Тоҷикон” зиёда аз  2000 сарчашмаи дохилӣ ва хориҷӣ, монография ва мақолаҳои илмиро истифода кардааст. Ин китоб дар баробари “Шоҳнома” - и Фирдавсӣ, “Таърихи Бухоро” ва “Таърихи Наршахӣ” - и  Абубакри Наршахӣ, “Сиёсатнома” - и Низомулмулк чун шиносномаи халқи тоҷик хизмат менамояд.
Тавассути фаъолияти илмӣ - ҷамъиятии ӯ дар байни ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, хусусан мамлакатҳои Шарқ муносибатҳои муътадили тиҷоратию фарҳангӣ ба амал омаданд.
Академик Б. Ғафуровро чун сиёсатмадори варзида дар миқёси ҷаҳон, хусусан  дар Шарқ мешиносанд. Б. Ғафуров барои мубориза баҳри пойдории сулҳи ҷаҳон бо  медали тиллои Шӯрои ҷаҳонии сулҳ ва Ҷоизаи байналмилалии  ба номи Ҷавоҳирлаъл Неҳру қадр шудааст. Шоири машҳури  Покистон Файз  Аҳмад Файз соли 1978 оромгоҳи алломаро зиёрат  карда, чунин гуфта буд: “Ин фарзанди бузурги тоҷик дар асл фарзанди  бузургтарини Машриқзамин мебошад”.
Нурулло ҲАСАНОВ, рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.04.2018    №: 67    Мутолиа карданд: 457

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед