logo

фарҳанг

"ГУЛИ СУРХ". САЙРИ АДАБИВУ АСОТИРӢ

Ҷашни «Сайри гули сурх» тибқи иттилои устод Садриддин Айнӣ баъди Ҷашни Наврӯз яке аз бузургтарин идҳои мардумӣ будааст. Тоҷикон ба муносибати фарорасии баҳор ва шукуфоии зеботарину хушбӯйтарини гулҳо иди «Гули сурх» - ро аз қадимулайём ҷашн мегирифтанд. Яке аз онҳо дар Бухоро, сари мазори Баҳоваддини Нақшбанд, ки дар самти шарқии шаҳри Бухоро воқеъ аст, дар нимаи дуюми моҳи апрел ва аввалҳои моҳи май баргузор мегардид.
Ҷашни «Сайри гули сурх», асосан, ҷанбаи маърифативу фарҳангӣ дошт. Шоирону нависандагон, мутрибону мусиқидонон, олимону равшанфикрон ва устодони мадрасаҳо бо ҳам омада баҳорияҳо мехонданд. Дар ҷашн ва ба муносибати фарорасии Наврӯз мардуми Бухоро ва гирду навоҳии он дар давоми як моҳ шодмонӣ мекарданд. Мардҳо алоҳида дар рӯзҳои ҷумъа ба мазори ҳазрати Баҳоваддин рафта ҷашн баргузор менамуданд. Занҳо бошанд, идгоҳҳои худро доштанд, ки дар мавзеи чашмаи Аюб ҷойгир буд.
Устод С. Айнӣ ҳангоме ки дар мадраса таҳсил мекард, ғазалеро бо унвони «Гули сурх» эҷод намуд, ки он хусусияти ҳасбиҳолӣ ва ҷанбаи бадеӣ дошта, бори аввал бо тахаллуси Айнӣ эҷод шудааст. Дар ин ғазал шоир аз надоштани маҳраму ҳамдам ва аз муфлисиву бепулӣ ба ҷашни «Гули сурх» ширкат карда натавонистанаш шиква мекунад:
Аз тамошои гули сурх аз чӣ мемондам ҷудо,
Гар ба каф чун аҳли олам дирҳаме медоштам.
Чун тарозу кай шудӣ саргаштагӣ бо ман насиб,
Айнӣ, ар фикре на аз бешу каме медоштам.
Ҷашни «Гули сурх», дар Нурато ва шаҳрҳои Тошканду Панҷакент, Исфара ва Конибодом низ таҷлил мегашт. Бо гузашти айём ва дигаргуниҳои сиёсиву иҷтимоӣ ҳоло он дар шаҳри Мазори Шарифи Афғонистон боқӣ мондаасту халос.
Роҷеъ ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф яке аз сайёҳони Русияи подшоҳӣ И. Каррухи бори нахуст маълумот додааст. Ӯ дар рӯзномаи генерал - губернатории Осиёи Миёна «Туркестанские ведомости» аз 28 апрели соли 1913 мақолае ба табъ расонда, хотирнишон сохтааст, ки ҷашни «Гули сурх» дар масҷиде баргузор мегардад, ки онро ба ёдбуди ҳазрати Алӣ эъмор намудаанд.
Тибқи иттилои И.Каррухи, солҳои аввали асри XX ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф зоирин аз охирҳои моҳи ҳут барои зиёрат аз Эрон, Туркия, Ҳиндустон ва дигар кишварҳо меомаданд. Созмондиҳандагони «Гули сурх» як моҳи расо қабл аз фарорасии Наврӯз омодагӣ медиданд. Алъон чун мисли даврони пешин ба истиқболи Наврӯз ва «Гули сурх» мардум ва шаҳрдорон тамоми шаҳрро озин мебанданд. Шабонгоҳон ҳазорон чароғҳои рангаро афрӯхта, ҳусну латофати шаҳрро садчанд меафзоянд. Рӯзи аввали моҳи ҳамал маросими ҷашни «Гули сурх» ифтитоҳ мегардад.
Тибқи ривояте, ки онро Муҳаммади Наршахӣ дар «Таърихи Бухоро» овардааст, сокинони Бухоро аз аҳди бостон то асрҳои IX ҳангоми баргузории Наврӯз дар назди оромгоҳи Сиёвуш хурӯс кушта, ниёиш карда, сӯгномаҳо мехонданд. Ҷашни «Гули сурх», ба андешаи муҳаққиқони мардумшинос, ёде аз пос доштани хотираи Сиёвуш мебошад, ки ӯро Афросиёб ноҷавонмардона ба шаҳодат расондааст. Дар фасли баҳор ҳангоми шукуфтани гулҳои гуногун, махсусан гулҳои сурх, аз рӯйи фаҳмиши мардумони ориёӣ сайругашт намудан, лола чидан ва баъзе маросим ва шодмониҳо созмон додан ба эҳёи табиат алоқаманд аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.04.2018    №: 83    Мутолиа карданд: 220

17.10.2018


РАШТ. Гусели 40 нафар ба хизмати ҳарбӣ

ТОҶИКОБОД. Ду коргоҳи нав дар хизмати сокинон

Вусъати омодагиҳо дар ноҳияи Спитамен

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. 414 иншоот бунёд меёбад

ВАРЗИШГАРОНИ ТОҶИК ДАР ҚУВВАОЗМОИИ ҶАҲОНӢ

Бозиҳои олимпии наврасон. МЕДАЛИ НУҚРАИ БЕЖАН

16.10.2018


Тасдиқи нақшаи чорабиниҳо оид ба шинондани ниҳолҳо

Мунтахаби Тоҷикистон дар мусобиқаи "Bangabandhu Gold Cup" ҷои дувумро гирифт

БОЗИҲОИ ОЛИМПИИ НАВРАСОН. Мо соҳиби медал шудем

10.10.2018


Ҷаласаи Шӯрои вазирони мудофиаи кишварҳои узви ИДМ баргузор мешавад

Таҳкими ҳамкориҳои Бонки миллии Тоҷикистон ва БАТР

Дар Душанбе Фестивали байналмилалии «Чакан» доир мегардад

СУҒД. Бунёд ва таъмири 110 иншооти фарҳангӣ

РАШТ. Сохтмони 140 иншоот

РОШТҚАЛЪА. Вусъати созандагӣ

“SLOW FOOD”. Муаррифии гулмоҳии амударёӣ ва оши палов

МУНТАХАБИ ТОҶИКИСТОН ДАР ФИНАЛИ МУСОБИҚАИ "BANGABANDHU GOLD CUP"

09.10.2018


БАЛҶУВОН. Рӯ ба рушд

РАШТ. Авлавият ба ҳифзи муҳити зист

ТАНЗИМ. Қонуншиканон 25 ҳазор сомонӣ ҷарима шуданд

Сипоси сарвари ОПЕК Муҳаммад Баркиндо аз Владимир Путин

Сарони Россия ва Ӯзбекистон ҳамкории дуҷонибаро баррасӣ карданд

Неруҳои эътилофи байналмилалӣ дар Афғонистон амнияти интихоботро таъмин месозанд

Лондон зери об мемонад?

Ҷаҳон дар як сатр

08.10.2018


Даҳ соли минтақаҳои озоди иқтисодӣ

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ. Мунтахаби Тоҷикистон – барандаи медалҳои нуқра

ДЗЮ-ДО. Натиҷаҳо аз Ҷоми Президенти Тоҷикистон

"ПАЛАНГИ ТИЛЛОӢ". Ғалабаи Ҷомӣ Ҳасанов

Сафари расмии Владимир Путин ба Ҳиндустон

Трамп ба вохӯрияш бо Путин дар Хелсинки баҳои баланд дод

Дар Туркия ҳамоиши чорҷониба оид ба Сурия баргузор мегардад

Селфи бо марг бозӣ кардан аст

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед