logo

фарҳанг

"ГУЛИ СУРХ". САЙРИ АДАБИВУ АСОТИРӢ

Ҷашни «Сайри гули сурх» тибқи иттилои устод Садриддин Айнӣ баъди Ҷашни Наврӯз яке аз бузургтарин идҳои мардумӣ будааст. Тоҷикон ба муносибати фарорасии баҳор ва шукуфоии зеботарину хушбӯйтарини гулҳо иди «Гули сурх» - ро аз қадимулайём ҷашн мегирифтанд. Яке аз онҳо дар Бухоро, сари мазори Баҳоваддини Нақшбанд, ки дар самти шарқии шаҳри Бухоро воқеъ аст, дар нимаи дуюми моҳи апрел ва аввалҳои моҳи май баргузор мегардид.
Ҷашни «Сайри гули сурх», асосан, ҷанбаи маърифативу фарҳангӣ дошт. Шоирону нависандагон, мутрибону мусиқидонон, олимону равшанфикрон ва устодони мадрасаҳо бо ҳам омада баҳорияҳо мехонданд. Дар ҷашн ва ба муносибати фарорасии Наврӯз мардуми Бухоро ва гирду навоҳии он дар давоми як моҳ шодмонӣ мекарданд. Мардҳо алоҳида дар рӯзҳои ҷумъа ба мазори ҳазрати Баҳоваддин рафта ҷашн баргузор менамуданд. Занҳо бошанд, идгоҳҳои худро доштанд, ки дар мавзеи чашмаи Аюб ҷойгир буд.
Устод С. Айнӣ ҳангоме ки дар мадраса таҳсил мекард, ғазалеро бо унвони «Гули сурх» эҷод намуд, ки он хусусияти ҳасбиҳолӣ ва ҷанбаи бадеӣ дошта, бори аввал бо тахаллуси Айнӣ эҷод шудааст. Дар ин ғазал шоир аз надоштани маҳраму ҳамдам ва аз муфлисиву бепулӣ ба ҷашни «Гули сурх» ширкат карда натавонистанаш шиква мекунад:
Аз тамошои гули сурх аз чӣ мемондам ҷудо,
Гар ба каф чун аҳли олам дирҳаме медоштам.
Чун тарозу кай шудӣ саргаштагӣ бо ман насиб,
Айнӣ, ар фикре на аз бешу каме медоштам.
Ҷашни «Гули сурх», дар Нурато ва шаҳрҳои Тошканду Панҷакент, Исфара ва Конибодом низ таҷлил мегашт. Бо гузашти айём ва дигаргуниҳои сиёсиву иҷтимоӣ ҳоло он дар шаҳри Мазори Шарифи Афғонистон боқӣ мондаасту халос.
Роҷеъ ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф яке аз сайёҳони Русияи подшоҳӣ И. Каррухи бори нахуст маълумот додааст. Ӯ дар рӯзномаи генерал - губернатории Осиёи Миёна «Туркестанские ведомости» аз 28 апрели соли 1913 мақолае ба табъ расонда, хотирнишон сохтааст, ки ҷашни «Гули сурх» дар масҷиде баргузор мегардад, ки онро ба ёдбуди ҳазрати Алӣ эъмор намудаанд.
Тибқи иттилои И.Каррухи, солҳои аввали асри XX ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф зоирин аз охирҳои моҳи ҳут барои зиёрат аз Эрон, Туркия, Ҳиндустон ва дигар кишварҳо меомаданд. Созмондиҳандагони «Гули сурх» як моҳи расо қабл аз фарорасии Наврӯз омодагӣ медиданд. Алъон чун мисли даврони пешин ба истиқболи Наврӯз ва «Гули сурх» мардум ва шаҳрдорон тамоми шаҳрро озин мебанданд. Шабонгоҳон ҳазорон чароғҳои рангаро афрӯхта, ҳусну латофати шаҳрро садчанд меафзоянд. Рӯзи аввали моҳи ҳамал маросими ҷашни «Гули сурх» ифтитоҳ мегардад.
Тибқи ривояте, ки онро Муҳаммади Наршахӣ дар «Таърихи Бухоро» овардааст, сокинони Бухоро аз аҳди бостон то асрҳои IX ҳангоми баргузории Наврӯз дар назди оромгоҳи Сиёвуш хурӯс кушта, ниёиш карда, сӯгномаҳо мехонданд. Ҷашни «Гули сурх», ба андешаи муҳаққиқони мардумшинос, ёде аз пос доштани хотираи Сиёвуш мебошад, ки ӯро Афросиёб ноҷавонмардона ба шаҳодат расондааст. Дар фасли баҳор ҳангоми шукуфтани гулҳои гуногун, махсусан гулҳои сурх, аз рӯйи фаҳмиши мардумони ориёӣ сайругашт намудан, лола чидан ва баъзе маросим ва шодмониҳо созмон додан ба эҳёи табиат алоқаманд аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.04.2018    №: 83    Мутолиа карданд: 191

15.08.2018


ЛЕВАКАНТ. Пастравии сатҳи ҷинояткорӣ дар байни ноболиғон

БАЛҶУВОН. Бунёди 14 иншоот

САНОАТ ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ КОҲИШ МЕЁБАД,ЧАРО?

КИШОВАРЗӢ ДАР НОҲИЯИ ТЕМУРМАЛИК АФЗАЛИЯТ ДОРАД

14.08.2018


ТОҶИКИСТОН – ҚАЗОҚИСТОН. Нахустҷаласаи Шӯрои корӣ ва ҳамоиши соҳибкорон

МАҚОМОТИ СУДӢ ВА ВАО. Иқдоме барои таҳкими ҳамкориҳо

"ЗЕБОНИСО". Аввалин чемпиони Тоҷикистон оид ба футбол миёни бонувон

ММТ: "Беш аз 50 ҳазор довталаб донишҷӯ шуд"

10.08.2018


Қабули нусхаи Эътимоднома аз сафири Туркманистон

Ҷаласаи Шӯрои ИДМ оид ба сайёҳӣ оғоз ёфт

Ҷаласаи Шӯрои марказии Ҷамъияти ихтиёрии мусоидат ба артиши ИДМ

Ҳамоиши тиҷоратии соҳибкорони Тоҷикистону Қазоқистон

ХАТЛОН. Нахустин форуми тиҷорати маҳсулоти боғдорӣ доир гардид

СУҒД. 90 ҳазор сомонӣ барои ғолибони озмуни "Маҳаллаи беҳтарин"

Семинари муфид

09.08.2018


Туҳфаи ФФТ ба варзишгарони Хоруғ

МАОРИФ. Имконияти нав ба як гурӯҳ довталабон

КӮЛОБ. Истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ афзудааст

Ғолибони ҷоизаи Зебунисо Рустамова муайян шуданд

07.08.2018


ДУШАНБЕ. Таъсиси ҷойҳои махсус барои забҳи чорво

Шӯрои сайёҳии давлатҳои аъзои ИДМ дар Душанбе

Пресс-тури рӯзноманигорони агентиҳои иттилоотии ИДМ

«Сомон Эйр». Роҳандозии парвозҳо ба самти Бухоро

Буҷети давлатӣ 2,4 миллиард сомонӣ афзуд

ММД. Афзоиши воқеии он 7,2 дарсадро ташкил дод

ММТ. “Пешномнависӣ” кори довталабро осон кард

Роҳхати 28 варзишгари дигар ба бозиҳои Осиё

06.08.2018


Вохӯрии Абдуҷаббор Раҳмонзода бо аҳли ҷомеаи Данғара

Аввалин гурӯҳи зоирони тоҷик ба Арабистони Саудӣ сафар кард

Душанбе. Ярмаркаҳои мактабӣ ташкил мешаванд

03.08.2018


Мулоқоти Абдуҷаббор Раҳмонзода бо сокинони шаҳри Кӯлоб

Боздиди Раҷаббой Аҳмадзода аз намоиши ҳунарҳои мардумӣ ва маҳсулоти кишоварзӣ

Ҷамъбасти Намоишгоҳи якмоҳаи ҳунарҳои мардумӣ дар Душанбе

Густариши ҳамкориҳо бо Бонки исломии рушд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед