logo

фарҳанг

"ГУЛИ СУРХ". САЙРИ АДАБИВУ АСОТИРӢ

Ҷашни «Сайри гули сурх» тибқи иттилои устод Садриддин Айнӣ баъди Ҷашни Наврӯз яке аз бузургтарин идҳои мардумӣ будааст. Тоҷикон ба муносибати фарорасии баҳор ва шукуфоии зеботарину хушбӯйтарини гулҳо иди «Гули сурх» - ро аз қадимулайём ҷашн мегирифтанд. Яке аз онҳо дар Бухоро, сари мазори Баҳоваддини Нақшбанд, ки дар самти шарқии шаҳри Бухоро воқеъ аст, дар нимаи дуюми моҳи апрел ва аввалҳои моҳи май баргузор мегардид.
Ҷашни «Сайри гули сурх», асосан, ҷанбаи маърифативу фарҳангӣ дошт. Шоирону нависандагон, мутрибону мусиқидонон, олимону равшанфикрон ва устодони мадрасаҳо бо ҳам омада баҳорияҳо мехонданд. Дар ҷашн ва ба муносибати фарорасии Наврӯз мардуми Бухоро ва гирду навоҳии он дар давоми як моҳ шодмонӣ мекарданд. Мардҳо алоҳида дар рӯзҳои ҷумъа ба мазори ҳазрати Баҳоваддин рафта ҷашн баргузор менамуданд. Занҳо бошанд, идгоҳҳои худро доштанд, ки дар мавзеи чашмаи Аюб ҷойгир буд.
Устод С. Айнӣ ҳангоме ки дар мадраса таҳсил мекард, ғазалеро бо унвони «Гули сурх» эҷод намуд, ки он хусусияти ҳасбиҳолӣ ва ҷанбаи бадеӣ дошта, бори аввал бо тахаллуси Айнӣ эҷод шудааст. Дар ин ғазал шоир аз надоштани маҳраму ҳамдам ва аз муфлисиву бепулӣ ба ҷашни «Гули сурх» ширкат карда натавонистанаш шиква мекунад:
Аз тамошои гули сурх аз чӣ мемондам ҷудо,
Гар ба каф чун аҳли олам дирҳаме медоштам.
Чун тарозу кай шудӣ саргаштагӣ бо ман насиб,
Айнӣ, ар фикре на аз бешу каме медоштам.
Ҷашни «Гули сурх», дар Нурато ва шаҳрҳои Тошканду Панҷакент, Исфара ва Конибодом низ таҷлил мегашт. Бо гузашти айём ва дигаргуниҳои сиёсиву иҷтимоӣ ҳоло он дар шаҳри Мазори Шарифи Афғонистон боқӣ мондаасту халос.
Роҷеъ ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф яке аз сайёҳони Русияи подшоҳӣ И. Каррухи бори нахуст маълумот додааст. Ӯ дар рӯзномаи генерал - губернатории Осиёи Миёна «Туркестанские ведомости» аз 28 апрели соли 1913 мақолае ба табъ расонда, хотирнишон сохтааст, ки ҷашни «Гули сурх» дар масҷиде баргузор мегардад, ки онро ба ёдбуди ҳазрати Алӣ эъмор намудаанд.
Тибқи иттилои И.Каррухи, солҳои аввали асри XX ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф зоирин аз охирҳои моҳи ҳут барои зиёрат аз Эрон, Туркия, Ҳиндустон ва дигар кишварҳо меомаданд. Созмондиҳандагони «Гули сурх» як моҳи расо қабл аз фарорасии Наврӯз омодагӣ медиданд. Алъон чун мисли даврони пешин ба истиқболи Наврӯз ва «Гули сурх» мардум ва шаҳрдорон тамоми шаҳрро озин мебанданд. Шабонгоҳон ҳазорон чароғҳои рангаро афрӯхта, ҳусну латофати шаҳрро садчанд меафзоянд. Рӯзи аввали моҳи ҳамал маросими ҷашни «Гули сурх» ифтитоҳ мегардад.
Тибқи ривояте, ки онро Муҳаммади Наршахӣ дар «Таърихи Бухоро» овардааст, сокинони Бухоро аз аҳди бостон то асрҳои IX ҳангоми баргузории Наврӯз дар назди оромгоҳи Сиёвуш хурӯс кушта, ниёиш карда, сӯгномаҳо мехонданд. Ҷашни «Гули сурх», ба андешаи муҳаққиқони мардумшинос, ёде аз пос доштани хотираи Сиёвуш мебошад, ки ӯро Афросиёб ноҷавонмардона ба шаҳодат расондааст. Дар фасли баҳор ҳангоми шукуфтани гулҳои гуногун, махсусан гулҳои сурх, аз рӯйи фаҳмиши мардумони ориёӣ сайругашт намудан, лола чидан ва баъзе маросим ва шодмониҳо созмон додан ба эҳёи табиат алоқаманд аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.04.2018    №: 83    Мутолиа карданд: 96

23.05.2018


Ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳои ИДМ баргузор мегардад

Вохӯрии Абдураҳим Қаҳҳоров бо Чжао Кэчжи

Тоҷикистон дар ҳифзи нигаҳдории гуногунии биологӣ саҳми назаррас дорад

Ҷаҳон дар як сатр

Рашид Олимов: «Масоили амниятӣ таваҷҷуҳи бештар мехоҳад»

Дар Олмон ба хотимабахшии «давраи яхбандӣ» дар муносибат бо Русия даъват намуданд

Аморат низоми раводидро барои сармоягузорону мутахассисони баландпоя сабук кард

Қазоқистон: имтиёзҳои қарзи манзил барои омӯзгорон ва табибон

Қирғизистон барои иштирок дар лоиҳаи «Digital CASA» беш аз 3 миллиард рубл мегирад

21.05.2018


Ҷаҳон дар як сатр

Пекин ҷонибдори бунёди тамаддуни экологист

Маҳви 65 ҳазор ҷангӣ дар Сурия

Вашингтон барои мубориза алайҳи терроризм қариб $3 триллион харҷ кардааст

Иттиҳоди Аврупо ба ИМА роҳи пешгирии боҷро нишон дод

Мансабдорони Қазоқистон аз ҳаққи узвият дар созмонҳои динӣ маҳрум мешаванд

18.05.2018


Ҷаласа таҳти роҳбарии муовини Сарвазири мамлакат

Брифинги матбуотӣ оид ба натиҷаҳои Конфронси байналмилалии Душанбе

Ифтитоҳи Маркази таҳсилот, илм ва фарҳанги Беларус

17.05.2018


Баррасии масоили соҳибкорӣ

Вохӯрии Исматулло Насредин бо Эндрю Гилмор

Чорабиниҳо бахшида ба Рӯзи ҷавонон

Туризм аз бахшҳои асосии иқтисоди миллӣ

ОРОИШГАРИ ШАҲРИ КӮЛОБ

Армуғон аз Италия

Ҷаҳон дар як сатр

Низомиёни афғон маркази музофоти Фараҳро аз «Толибон» озод карданд

Дар Қоҳира кишварҳои араб масъалаи Байтулмуқаддасро баррасӣ мекунанд

Дар Қазоқистон иттиҳодияҳои динӣ ҳисоботи молиявӣ хоҳанд дод

Қирғизистон: ҳаҷми воридот аз содирот 3,2 маротиба бештар аст

16.05.2018


Рӯзҳои фарҳангии ВМКБ дар Хатлон

В. Путин: «Силоҳи нави мо даҳсолаҳо тавозуни стратегиро дар ҷаҳон таъмин месозад»

Пхенян таҳдиди дасткашӣ аз ҳамоиши ИМА – Кореяи Шимолӣ кард

«Иқтисоди сабз» метавонад 24 миллион ҷойи нави кор фароҳам орад

Дарёфти 7 медал дар Чемпионати Осиё


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед