logo

иҷтимоиёт

ҚАРСИБОЙ СПАТАЕВ: "Ё БО ҒАЛАБА БАРМЕГАРДАМ, Ё ҲАМЧУН ҚАҲРАМОН МЕМИРАМ"

«Қарсибой ихтиёран ба сафи Армияи Сурх рафт. Вай аз комиссариати ҳарбӣ даъватнома нагирифта буд. Мардуми авул ба ӯ мегуфтанд: «Марав Қарсибой, дар колхоз кор кардан гир».
Қарсибой гуфт:
«Дар хона (дашт) будан наметавон. Ман бояд сурхаскар (қизиласкар) шавам. Ё бо ғалаба бармегардам, ё ҳамчун қаҳрамон мемирам»…
Иқтибос аз ёддошти ҳамдеҳаи қаҳрамон
Таукул   ЕСНАЗАРОВА

Ҳафтае қабл матлаби муҳаққиқи тоҷик Ғафур Шерматов ба дастам афтод, ки аз рӯзгори қаҳрамонони Иттифоқи Советӣ аз Тоҷикистон қисса мекунад. Бо завқ хондам, ҳама чеҳраҳои шинос, вале аз рӯйхати пешниҳодкардаи муаллиф якеро нашнохтам - Қарсибой Спатаев.
Ҳамин як маълумоти мухтасаре, ки муҳаққиқ дар матлаб овардааст, пештар ҷои дигар надидаву нахондаам, хеле аҷиб аст: «Қарсибой Спатаев (15.4.1918 – 26.11.1942), тирпуркунандаи миномёти батареяи 2-юми дивизиони алоҳидаи 13-уми савораи фронти Ҷанубӣ, аскари қаторӣ.
Дар Армияи Сурх аз моҳи марти соли  1942. Дар армияи амалкунанда аз моҳи ноябри соли 1942».
Саҳнаи қаҳрамонии Спатаеви диловар 26 ноябри соли 1942 дар маҳали аҳолинишини Шарнутовский ба вуқӯъ пайваст. Дар он рӯз ба батареяи онҳо аз се тараф 36 танк бо пиёдагардони бешумори немис, ки сарупо мусаллаҳ буданд, ҳуҷум карданд. Аз зарби тиру туфанг замину замон гӯё меларзид. Мубориза нобаробар буд. Бартарияти лашкари аду нисбат ба аскарони сурх бармало мушоҳида мешуд. Спатаев дар қатори ҳамсангарони худ ҷасурона муқобилият нишон медод, чашми тарс надоштанд, хуб медонистанд, ки пушти онҳо Ватан-Модар меистад. Муҳориба шиддат мегирифт, тиру туфанг ба танкҳои душман камтар асар мекард, талафоти аскарони сурх бошад, торафт бештар мешуд. Ниҳоят душман рахна зад ва хатари маҳви батарея пеш омад. Дар ҳамин лаҳза Қарсибой минае дар бағал  аз хандақ берун омад ва худро зери танк партофт. Фурсате нагузашта алангаи оташи танки душман ба осмон печид… Қарсибой бо қимати ҷони ҷавонаш пирӯзии ҳамсафони худро дар  ин муҳорибаи шадиду нобаробар таъмин намуд.
17 апрели соли 1943 бо Фармони Президиуми Шӯрои Олии СССР барои нишон додани қаҳрамонӣ ва шуҷоат ба Қарсибой Спатаев (пас аз марг) унвони Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ дода шуд...
Воқеан, шояд кам нафароне огоҳ бошанд, ки дивизияи 61-уми савора, ки қаҳрамони мо Қарсибой Спатаев дар ҳайати он ҷангидааст, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Сталинобод (ҳоло Душанбе) ташкил шудааст. Соли 1942 таъсисёбии дивизияи 61-уми савора ҳамоно ҷараён дошт: полки 219-уми савора дар Сталинобод, полки 213-уми савора дар Кӯлоб ва полки 222-юми савора дар Қӯрғонтеппа (ҳозира Бохтар).
Моҳи августи соли 1942 дар наздикии шаҳри Сталинобод (ноҳияи Ҳисор)  машқҳои савора доир гашт, ки дар он котиби якуми ВКП (б) Тоҷикистон Дмитрий Протопопов ва дигар роҳбарони сатҳи аввали ҷумҳурӣ ширкат варзида буданд. Машқҳо таҳти роҳбарии фармондеҳи корпуси 4-уми савора генерал-лейтенант Т. Шапкин гузашт.
Миёнаи моҳи сентябри соли 1942 ниҳоят дивизия фармони ҳаракат дар ҷабҳаро гирифт. Оғози боркунӣ ба эшалонҳо 21 сентябри соли 1942 сурат гирифт ва онҳо беш аз 20 рӯз, бо душвориҳои зиёд, ба хати фронт расиданд... Таърих гувоҳ аст, ки корнамоиҳои ҳайати дивизияи мазкур дар саҳифаҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои ҷовидонӣ сабт шудааст. 
Муҳаққиқи хушкор Ғафур Шерматов низ ба ҳамин хотир Қарсибой Спатаевро, ки узви амалкунандаи дивизияи 61-уми савора, қаҳрамоне аз Тоҷикистон шумурдааст. Бигузор чунин бошад. Зеро аз дивизияҳои саворае, ки аз Тоҷикистон ба ҷабҳаҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ рафтаанд, сарбозони диловараш амсоли Боқир Давлатов, Александр Гордеев ва дигарон ба унвони баланди Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ мушарраф гаштаанд.

НИЁИШ
Модари қаҳрамон Ҷекепар мегирист, ҳамсари ӯ Бибиосия низ мегирист. Ин на танҳо ашки ғаму андуҳ, балки ашки ифтихор ҳам буд. «Қарсибой, - мегуфт Ҷекепар, - васияти халқашро нашикаст. Бесабаб ман шоҳини даштиро напарвардаам. Фарзандони дигари ман – ғаму андуҳи модарро дар сурб рехта қасоси Қарсибойро мегиранд».
Умари ШЕРХОН,
Публитсист


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 08.05.2018    №: 90    Мутолиа карданд: 428

15.10.2019


Иштироки низомиёни тоҷик дар машқҳои СААД дар вилояти Нижегород

Иттиҳоди Аврупо аз Туркия баровардани сипоҳашро аз Сурия талаб намуд

Ҷоизаи Нобел оид ба иқтисодро барои талоши мубориза бо қашшоқӣ супурданд

Назарбоев ва иштиёқи расмкашӣ

Ҷаҳон дар як сатр

14.10.2019


Роҳи Помир ба панҷгонаи зеботарин роҳҳои дунё шомил гардид

Дар Ҷопон аз тӯфони «Хагибис» 33 нафар ҳалок гашт

Трамп маблағеро ном бурд, ки Вашингтон дар ҷангҳои Шарқи Наздик масраф кардааст

Астронавти амрикоӣ рекорди ба кайҳон баромадани кайҳоннавардони русро пас мегузорад

Ҷаҳон дар як сатр

11.10.2019


Боздиди қариб 8 миллион нафар аз ғурфаи Тоҷикистон дар намоишгоҳи Чин

СААД дар Бишкек вокуниши муштарак ба ҳолатҳои фавқулодаро баррасӣ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

10.10.2019


Ёддошти тафоҳум ба имзо расид

Вохӯрии вазирони корҳои дохилии Тоҷикистону Россия

Душанбе ва Димишқ бозгашти тоҷикистониёнро аз Сурия баррасӣ намуданд

Меркел ва Ҷонсон оид ба Brexit ба мувофиқа омада натавонистанд

Барнаул лидерҳои ҷавони кишварҳои Осиёро гирд овард

Ҷаҳон дар як сатр

08.10.2019


ТОҶИКОБОД. 40 НАФАР БА САФИ ҚУВВАҲОИ МУСАЛЛАҲ ПАЙВАСТ

Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо роҳбарони ҳайатҳои давлатҳои аъзои САҲА

Ҳамоиш ба муносибати Рӯзи забони давлатӣ дар Тошканд

Бизнес - форуми сайёҳии Тоҷикистону Қирғизистон

СММ амнияти кӯдакони Афғонистонро боиси нигаронӣ хонд

Бонки ҷаҳонӣ Тоҷикистонро ба рӯйхати кишварҳои ислоҳотгар ворид намуд

Ҷаҳон дар як сатр

07.10.2019


ВМКБ. Нақшаи даъват иҷро шуд

ҲИСОР. Ташкили аввалин бозори минтақавии ҳунармандӣ

Ихтирои доруи заъфи дилу раг дар Канада

Сарвари Ӯзбекистон санҷиши фаъолияти сомонаҳои мақомоти давлатиро дархост намуд

ҶХД-и Корея музокирот бо ИМА - ро то охири сол қатъ кард

Дар чор шаҳри калони Россия амали террористӣ пешгирӣ гардид

Ҷаҳон дар як сатр

03.10.2019


Путин: «ИИАО бояд бо СҲШ ва АСЕАН иртиботи қавӣ дошта бошад»


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед