logo

иҷтимоиёт

ҚАРСИБОЙ СПАТАЕВ: "Ё БО ҒАЛАБА БАРМЕГАРДАМ, Ё ҲАМЧУН ҚАҲРАМОН МЕМИРАМ"

«Қарсибой ихтиёран ба сафи Армияи Сурх рафт. Вай аз комиссариати ҳарбӣ даъватнома нагирифта буд. Мардуми авул ба ӯ мегуфтанд: «Марав Қарсибой, дар колхоз кор кардан гир».
Қарсибой гуфт:
«Дар хона (дашт) будан наметавон. Ман бояд сурхаскар (қизиласкар) шавам. Ё бо ғалаба бармегардам, ё ҳамчун қаҳрамон мемирам»…
Иқтибос аз ёддошти ҳамдеҳаи қаҳрамон
Таукул   ЕСНАЗАРОВА

Ҳафтае қабл матлаби муҳаққиқи тоҷик Ғафур Шерматов ба дастам афтод, ки аз рӯзгори қаҳрамонони Иттифоқи Советӣ аз Тоҷикистон қисса мекунад. Бо завқ хондам, ҳама чеҳраҳои шинос, вале аз рӯйхати пешниҳодкардаи муаллиф якеро нашнохтам - Қарсибой Спатаев.
Ҳамин як маълумоти мухтасаре, ки муҳаққиқ дар матлаб овардааст, пештар ҷои дигар надидаву нахондаам, хеле аҷиб аст: «Қарсибой Спатаев (15.4.1918 – 26.11.1942), тирпуркунандаи миномёти батареяи 2-юми дивизиони алоҳидаи 13-уми савораи фронти Ҷанубӣ, аскари қаторӣ.
Дар Армияи Сурх аз моҳи марти соли  1942. Дар армияи амалкунанда аз моҳи ноябри соли 1942».
Саҳнаи қаҳрамонии Спатаеви диловар 26 ноябри соли 1942 дар маҳали аҳолинишини Шарнутовский ба вуқӯъ пайваст. Дар он рӯз ба батареяи онҳо аз се тараф 36 танк бо пиёдагардони бешумори немис, ки сарупо мусаллаҳ буданд, ҳуҷум карданд. Аз зарби тиру туфанг замину замон гӯё меларзид. Мубориза нобаробар буд. Бартарияти лашкари аду нисбат ба аскарони сурх бармало мушоҳида мешуд. Спатаев дар қатори ҳамсангарони худ ҷасурона муқобилият нишон медод, чашми тарс надоштанд, хуб медонистанд, ки пушти онҳо Ватан-Модар меистад. Муҳориба шиддат мегирифт, тиру туфанг ба танкҳои душман камтар асар мекард, талафоти аскарони сурх бошад, торафт бештар мешуд. Ниҳоят душман рахна зад ва хатари маҳви батарея пеш омад. Дар ҳамин лаҳза Қарсибой минае дар бағал  аз хандақ берун омад ва худро зери танк партофт. Фурсате нагузашта алангаи оташи танки душман ба осмон печид… Қарсибой бо қимати ҷони ҷавонаш пирӯзии ҳамсафони худро дар  ин муҳорибаи шадиду нобаробар таъмин намуд.
17 апрели соли 1943 бо Фармони Президиуми Шӯрои Олии СССР барои нишон додани қаҳрамонӣ ва шуҷоат ба Қарсибой Спатаев (пас аз марг) унвони Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ дода шуд...
Воқеан, шояд кам нафароне огоҳ бошанд, ки дивизияи 61-уми савора, ки қаҳрамони мо Қарсибой Спатаев дар ҳайати он ҷангидааст, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Сталинобод (ҳоло Душанбе) ташкил шудааст. Соли 1942 таъсисёбии дивизияи 61-уми савора ҳамоно ҷараён дошт: полки 219-уми савора дар Сталинобод, полки 213-уми савора дар Кӯлоб ва полки 222-юми савора дар Қӯрғонтеппа (ҳозира Бохтар).
Моҳи августи соли 1942 дар наздикии шаҳри Сталинобод (ноҳияи Ҳисор)  машқҳои савора доир гашт, ки дар он котиби якуми ВКП (б) Тоҷикистон Дмитрий Протопопов ва дигар роҳбарони сатҳи аввали ҷумҳурӣ ширкат варзида буданд. Машқҳо таҳти роҳбарии фармондеҳи корпуси 4-уми савора генерал-лейтенант Т. Шапкин гузашт.
Миёнаи моҳи сентябри соли 1942 ниҳоят дивизия фармони ҳаракат дар ҷабҳаро гирифт. Оғози боркунӣ ба эшалонҳо 21 сентябри соли 1942 сурат гирифт ва онҳо беш аз 20 рӯз, бо душвориҳои зиёд, ба хати фронт расиданд... Таърих гувоҳ аст, ки корнамоиҳои ҳайати дивизияи мазкур дар саҳифаҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои ҷовидонӣ сабт шудааст. 
Муҳаққиқи хушкор Ғафур Шерматов низ ба ҳамин хотир Қарсибой Спатаевро, ки узви амалкунандаи дивизияи 61-уми савора, қаҳрамоне аз Тоҷикистон шумурдааст. Бигузор чунин бошад. Зеро аз дивизияҳои саворае, ки аз Тоҷикистон ба ҷабҳаҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ рафтаанд, сарбозони диловараш амсоли Боқир Давлатов, Александр Гордеев ва дигарон ба унвони баланди Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ мушарраф гаштаанд.

НИЁИШ
Модари қаҳрамон Ҷекепар мегирист, ҳамсари ӯ Бибиосия низ мегирист. Ин на танҳо ашки ғаму андуҳ, балки ашки ифтихор ҳам буд. «Қарсибой, - мегуфт Ҷекепар, - васияти халқашро нашикаст. Бесабаб ман шоҳини даштиро напарвардаам. Фарзандони дигари ман – ғаму андуҳи модарро дар сурб рехта қасоси Қарсибойро мегиранд».
Умари ШЕРХОН,
Публитсист


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 08.05.2018    №: 90    Мутолиа карданд: 261

20.10.2018


 ИДМ. Нозирони навраси тоҷик дар мақоми аввал

 Болоравии тавлидоти маҳсулоти саноатӣ

Рушди чорводорӣ

КАРТОШКАПАРВАРӢ. Талошҳо самар медиҳанд

 "Подоши амал" дар фестивали байналмилалӣ

 Дар ноҳияи Восеъ беш аз 200 иншоот месозанд

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН. Ғалабаҳои "Истиқлол" ва "Хуҷанд"

17.10.2018


РАШТ. Гусели 40 нафар ба хизмати ҳарбӣ

ТОҶИКОБОД. Ду коргоҳи нав дар хизмати сокинон

Вусъати омодагиҳо дар ноҳияи Спитамен

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. 414 иншоот бунёд меёбад

ВАРЗИШГАРОНИ ТОҶИК ДАР ҚУВВАОЗМОИИ ҶАҲОНӢ

Бозиҳои олимпии наврасон. МЕДАЛИ НУҚРАИ БЕЖАН

16.10.2018


Тасдиқи нақшаи чорабиниҳо оид ба шинондани ниҳолҳо

Мунтахаби Тоҷикистон дар мусобиқаи "Bangabandhu Gold Cup" ҷои дувумро гирифт

БОЗИҲОИ ОЛИМПИИ НАВРАСОН. Мо соҳиби медал шудем

10.10.2018


Ҷаласаи Шӯрои вазирони мудофиаи кишварҳои узви ИДМ баргузор мешавад

Таҳкими ҳамкориҳои Бонки миллии Тоҷикистон ва БАТР

Дар Душанбе Фестивали байналмилалии «Чакан» доир мегардад

СУҒД. Бунёд ва таъмири 110 иншооти фарҳангӣ

РАШТ. Сохтмони 140 иншоот

РОШТҚАЛЪА. Вусъати созандагӣ

“SLOW FOOD”. Муаррифии гулмоҳии амударёӣ ва оши палов

МУНТАХАБИ ТОҶИКИСТОН ДАР ФИНАЛИ МУСОБИҚАИ "BANGABANDHU GOLD CUP"

09.10.2018


БАЛҶУВОН. Рӯ ба рушд

РАШТ. Авлавият ба ҳифзи муҳити зист

ТАНЗИМ. Қонуншиканон 25 ҳазор сомонӣ ҷарима шуданд

Сипоси сарвари ОПЕК Муҳаммад Баркиндо аз Владимир Путин

Сарони Россия ва Ӯзбекистон ҳамкории дуҷонибаро баррасӣ карданд

Неруҳои эътилофи байналмилалӣ дар Афғонистон амнияти интихоботро таъмин месозанд

Лондон зери об мемонад?

Ҷаҳон дар як сатр

08.10.2018


Даҳ соли минтақаҳои озоди иқтисодӣ

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ. Мунтахаби Тоҷикистон – барандаи медалҳои нуқра


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед