logo

иқтисод

ТОҶИКИСТОН КИШВАРИ ОБҲОИ ТОЗА

Норасоии об мушкилоти глобалии тамоми сайёра маҳсуб меёбад. Ҳарчанд аз масоҳати умумии рӯи Замин тахминан 71%-и онро (уқёнусҳо, баҳрҳо, кӯлҳо, дарёҳо, яхбастаҳо) об ташкил медиҳад,  қисми хеле ками он оби нӯшидании дарёҳо, кӯлҳо ва чашмаҳост. Миқдори зиёди обҳо шӯр ва барои ошомидану зироаткорӣ корношояманд. Обҳои шӯрро фақат бо сармоягузориҳои азиму коркард ба обҳои қобили истифода табдил додан имконпазир аст.  Мо бояд шукр аз он кунем, ки Тоҷикистони мо дар саргаҳи оби тоза қарор дорад ва тақрибан  ҳамаи обҳо барои ошомидан ва зироаткорӣ коршояманд.
Дар кураи Замин тақрибан 2,4 миллиард одам ба оби тозаи  ошомиданӣ дастрасӣ надорад. Ҳамасола дар рӯи Замин 2,2 миллион нафар аз бемориҳои норасоии оби тозаи нӯшиданӣ ба ҳалокат мерасад. Вижагии мушкилӣ дар он аст, ки сол то сол шадиду печидатар мегардад.
Маҳз ҳаминро ба назар гирифта Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз аввали ҳазорсолаи нав бо ташаббусҳои башардӯстона барои ҳалли масъалаҳои марбут ба об саъю кӯшиши зиёд ба харҷ менамоянд.
21 декабри соли 2016 Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид  бо иттифоқи оро зери унвони Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” қатънома қабул намуд. Ташаббус оид ба эълони ин даҳсола бори аввал аз ҷониби муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар рафти Форуми 7-уми ҷаҳонии об дар Ҷумҳурии Корея ироа шуда буд.
Мутобиқи қатънома Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор” аз 22 - юми марти соли 2018 шурӯъ шуда, 22-юми марти соли 2028 ба анҷом мерасад. Дар доираи татбиқи ҳадафҳои даҳсола дар кишварҳои ҷаҳон, аз ҷумла дар мамлакати мо, бо иштироки сарони давлату ҳукуматҳои кишварҳои ҷаҳон, роҳбарону масъулон ва мутахассисону коршиносони созмонҳои байналмилалӣ конфронсу ҳамоишҳои байналмилалии сатҳи баланд оид ба татбиқи Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, 2018-2028” баргузор мегарданд.
      Мувофиқи қатъномаи МУ СММ ҳадафҳои асосии  даҳсола ноил гардидан ба рушди устувор ва мудирияти ҳамгироёнаи захираҳои об ҷиҳати расидан ба ҳадафҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва муҳитизистӣ, роҳандозӣ ва пешбарии барнома ва лоиҳаҳои дахлдор, тавсеаи ҳамкорӣ ва шарикӣ дар ҳамаи сатҳҳо барои мусоидат ба татбиқи вазифа ва ҳадафҳои марбут ба захираҳои об, аз ҷумла Ҳадафҳои Рушди Устувор, арзёбӣ мешаванд. Ғайр аз ин, дар қатънома аҳамияти рушди ҳамкорӣ дар ҳамаи сатҳҳо ҷиҳати истифодаи оқилонаи об, бо назардошти робитаи мутақобилаи захираҳои об бо маводи ғизо, энергетика ва муҳити зист, таъкид гардидааст.
Такмили абзори ташаккул ва интишори дониш, осонгардонии дастрасӣ ба дониш ва мубодилаи иттилоот роҷеъ ба таҷрибаи беҳтарин, баҳрабардорӣ аз иттилооти нав дар бораи Ҳадафҳои Рушди Устувори марбут ба захираҳои об, бунёди шабакаҳо ва мусоидат ба ташаккули фаъолияти шариконаи тарафҳои манфиатдор ва тақвияти фаъолияти иртиботӣ дар сатҳҳои мухталиф ҳадафҳои иловагии даҳсола муайян гардидаанд.
Аз ҷиҳати захираҳои об Тоҷикистон дар байни мамлакатҳои ИДМ баъди Русия ҷои дуюм ва дар ҷаҳон низ яке аз ҷойҳои аввалро ишғол менамояд. Боришоти солона дар мамлакат тақрибан 760 мм буда, аз 100 мм (дар баъзе минтақаҳои ҷудогонаи ҷануби кишвар) то 2400 мм (қуллаҳои Помир) тағйир меёбад. Манбаи асосии об пиряхҳо ва системаи бузургтарини пиряхҳо кӯҳҳои Помир мебошанд, ки масоҳати яхбандии онҳо ба 8041 километри мураббаъ мерасад. Дар Помир 1085 пирях ба қайд гирифта шудааст. 
Дар Тоҷикистон 947 дарё ва сойҳои доимию мавсимӣ мавҷуданд, ки ҷараёни оби бозтавлидшавандаи онҳо ба 64 километри мукааб - сол баробар аст. 1,1 километри мукааб - соли он дар ҳавзаи дарёи Сир ва 62,9 километри мукааб - соли он дар ҳавзаи дарёи Аму ташаккул меёбад.
Шумораи кӯлҳо ба 1300 мерасад. Ҳаҷми умумии захираи оби онҳо 46,3 километри мукаабро ташкил медиҳад, ки аз ин миқдор 20 километри мукааб обҳои ширин мебошанд. Шумораи обанборҳо дар Тоҷикистон 11 адад буда, ҳаҷми умумии муфиди онҳо тақрибан 7,5 километри мукаабро ташкил менамояд. Ҳаҷми обҳои зеризаминӣ ҳамчун захираи обҳои барқароршаванда ба 18,7 километри мукааб - сол баробар аст ва сокинони ҷумҳурӣ аз онҳо васеъ истифода мебаранд.
Истифодаи оқилонаю  мақсадноки оби нӯшиданӣ ва полизӣ  боиси пешбурди босамари хоҷагидорӣ ва ҳалли масоили ҷойдоштаи марбут ба об, амалҳои ҳифз аз ифлоссозӣ ва аз ҷиҳати гигиенӣ тоза нигоҳ доштани об боиси беҳбудии саломатӣ ва солимии ҷомеа мегарданд. Дар хотир доштан даркор аст, ки  тағйирёбии иқлим боиси коҳиш ёфтани ҳаҷми об мегардад, аз ин рӯ, тоза нигоҳ доштану оқилона истифода бурдани об вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аст.   
Зулфиқор ЗИЁЕВ,
ассистенти кафедраи молия ва
муомилоти пулии Донишгоҳи  давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон  


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.05.2018    №: 104    Мутолиа карданд: 477

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд

Китоби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Теҳрон рӯнамоӣ мешавад

Мирзиёев раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалиро ба ҳузур пазируфт

Департаменти давлатӣ: «ИМА Россияро маблағгузори терроризм намешуморад»

Ҳукумати Албания хисороти заминҷунбии мудҳишро ҳисоб намуд

Москва ва Киев созишномаи 10 – солаи таҳвили нафтро ба имзо расонданд

Ҷаҳон дар як сатр

03.12.2019


Дар пойтахт барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронда мешавад

Дар майдони «Дӯстӣ» арчаи солинавӣ қомат меафрозад

«Лолаи тиллоӣ» синамогарони тоҷикро ба ҳам овард

Дар Британия намояндагии маҳфили “Ҷавонони дар хориҷи кишвар таҳсилдошта” ифтитоҳ ёфт

Россия ва Беларус қисме аз ваколатҳоро ба ҳукумати ягона медиҳанд

Олимон суду зиёни қаҳванӯширо ном бурданд

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медали биринҷии Сорбон дар Қазоқистон

02.12.2019


Дар Бишкек кишварҳои аъзои СААД 15 санад ба имзо расонданд

Эрдуғон кишварҳои арабро ба ёрии Албания даъват намуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед