logo

иқтисод

АМНИЯТИ ҒИЗОӢ. ОЯНДАБИНИИ ИМКОНИЯТҲОИ БОҒУ ТОКПАРВАРӢ ВА ҶАНГАЛ

Мақсади татқиқоти ояндабинӣ истифодаи имкониятҳои фарохи табиӣ барои тараққиёти боғу токпарварӣ ва ҷангали мевадиҳанда дар шароити Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Консепсияи нави рушди соҳаҳои мазкур бояд асосан заминҳои бекорхобида ва чарогоҳҳои камҳосилро дар бар гирад. 
Дар Тоҷикистон, ки захираҳои калони имконпазири замин барои пахтакорӣ ва зироатҳои озуқаворӣ асосан ба охир расидаанд, иқтидори истеҳсолии онҳо, ҳатто дар мавриди интенсивикунонии хеле баланд ҳам, дар танҳоӣ мушкилоти таъминоти аҳолии бо суръати тез афзояндаро дар шароити камзаминӣ наметавонад ҳал намояд. Сабабгори ин, пеш аз ҳама, саромадҳои табиӣ, миқдор ва сохтори захираҳои мавҷудаи замин мебошад, яъне маълум аст, ки 93 фоизи қаламрави мамлакатро кӯҳҳо ташкил медиҳанд. Чунин ҳолат дар намуди  нишондиҳандаи миқдори масоҳати замин ба ҳар сари аҳолӣ ифода меёбад, ки назар ба мамолики мутараққӣ 2,5 - 3 маротиба кам мебошад. Ҳиссаи заминҳои шудгоршаванда 20,5 фоиз аз масоҳати умумии онҳо ва ба ҳар сари аҳолӣ бошад, ҳамагӣ 0,1 - 0,13 гектарро ташкил медиҳад.
Дар ҳамин ҳол захираҳои боғу ток ва ҷангалпарварӣ хеле зиёданд. Яъне мавзеъҳои лалмӣ, инчунин, бештари заминҳои дар хамгашту нишебиҳо мавҷударо танҳо барои инкишофи боғу токпарпварӣ ва шинондани дарахтони бисёрсола истифода бурдан имконпазир аст. Ин маънои ҷалби босуръати захираҳои заминҳои берун аз минтақаи пахтакорӣ ва азхудкунии ин заминҳо бо гардиши интенсивиро дорад. Чунин тарзи тағйирёбии характери истеҳсолоти кишоварзӣ бештар   ба тараққиёти соҳаҳои озуқаворӣ, пеш аз ҳама, боғу токпарварӣ оварда мерасонад.
Тибқи маълумоти «Тоҷикгипроводхоз», фонди заминҳои объёришаванда бо нишебии 0,4 см  750-800 ҳазор гектарро ташкил медиҳад. Зарур аст, ки бо истифода аз имкониятҳои мавҷудаи рушди илмию техникӣ оид ба азхудкунии заминҳои нишебиҳояшон калонтар бо роҳи палсозӣ (террассозӣ) ва истифодаи тарзҳои муосири обёрӣ - чакраӣ ва синхронӣ - набзӣ масоҳати ин заминҳо хеле зиёд карда шавад.
Захираҳои потенсиалии боғдорӣ ва токпарварӣ беш аз миллион гектаранд. Муҳим он аст, ки минтақаҳои амудии мавҷудаи мамлакат, яъне заминҳои наздикӯҳӣ ва пастхамиҳо шароити ниҳоят мусоидро барои тараққиёти намудҳои гуногуни боғу токпарварӣ муҳайё месозанд, аз ҷумла барои парвариши дарахтони донакдору тухмидор, чормагз ва субтропикӣ, ангури навъҳои техникӣ ва хӯрокӣ. Истифодаи ҳатто нисфи ин захираҳои табиӣ барои расондани ҳаҷми истеҳсоли мева ба 3,5 миллион тонна (аз ҷумла зардолу бо сифате, ки дар байни рақибон ҳамто надорад, то 1,4 миллион тонна) ва ангур низ ба 3,5 миллион тонна имкон фароҳам меорад. Парвариши навъҳои техникии ангур барои инкишофи саноати шаробпазии ватанӣ асоси заминавӣ гузошта метавонад.
Алҳол сатҳи истеҳсолот ва таъминот бо озуқаворӣ коркарди афзалиятноки маҳсулоти боғу токпарвариро дар доираи истеҳсолоти кишоварзӣ талаб мекунад. Зарурияти худтаъминкунӣ воридшавии асосноки маҷмуи саноатию аграриро ба бозори ҷаҳонӣ тақозо менамояд. Барои ҳамин дурнамои рушди боғу токпарварӣ дар чорчӯбаи истеҳсолоти кишоварзии Тоҷикистон мавқеи муҳим дорад. Ояндабинии захираҳои заминҳои боб барои рушди боғу токпарварӣ ва хоҷагии ҷангали мевадиҳанда, хусусан дар шароити ноҳияҳои наздикӯҳии минтақаҳои боғу токпарварии намнокиашон хеле баланди шаҳру ноҳияҳои Кӯлоб, Муъминобод, Темурмалик, Шамсиддин Шоҳин, Балҷувон, Данғара, Ховалинги вилояти Хатлон, Истаравшан, Деваштич, Панҷакент, Айнии вилояти Суғд ва тамоми шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ аҳамияти калон дорад.
Ҳадафи ояндабинӣ, пеш аз ҳама, баҳодиҳӣ ба ҳолати азхудкунунии заминҳои бекорхобида, гузарондани усулҳои босамари ҳалли масъалаҳои рушди боғу токпарварӣ ва ҷангалпарварӣ (парвариши дархтони  мевадиҳанда)  ва  баҳодиҳии  дурнамои  рушди соҳаҳои зикршуда мебошад.
Фаррух AБДУВОСИЕВ,
корманди Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.09.2018    №: 182-183    Мутолиа карданд: 117

10.10.2018


Ҷаласаи Шӯрои вазирони мудофиаи кишварҳои узви ИДМ баргузор мешавад

Таҳкими ҳамкориҳои Бонки миллии Тоҷикистон ва БАТР

Дар Душанбе Фестивали байналмилалии «Чакан» доир мегардад

СУҒД. Бунёд ва таъмири 110 иншооти фарҳангӣ

РАШТ. Сохтмони 140 иншоот

РОШТҚАЛЪА. Вусъати созандагӣ

“SLOW FOOD”. Муаррифии гулмоҳии амударёӣ ва оши палов

МУНТАХАБИ ТОҶИКИСТОН ДАР ФИНАЛИ МУСОБИҚАИ "BANGABANDHU GOLD CUP"

09.10.2018


БАЛҶУВОН. Рӯ ба рушд

РАШТ. Авлавият ба ҳифзи муҳити зист

ТАНЗИМ. Қонуншиканон 25 ҳазор сомонӣ ҷарима шуданд

Сипоси сарвари ОПЕК Муҳаммад Баркиндо аз Владимир Путин

Сарони Россия ва Ӯзбекистон ҳамкории дуҷонибаро баррасӣ карданд

Неруҳои эътилофи байналмилалӣ дар Афғонистон амнияти интихоботро таъмин месозанд

Лондон зери об мемонад?

Ҷаҳон дар як сатр

08.10.2018


Даҳ соли минтақаҳои озоди иқтисодӣ

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ. Мунтахаби Тоҷикистон – барандаи медалҳои нуқра

ДЗЮ-ДО. Натиҷаҳо аз Ҷоми Президенти Тоҷикистон

"ПАЛАНГИ ТИЛЛОӢ". Ғалабаи Ҷомӣ Ҳасанов

Сафари расмии Владимир Путин ба Ҳиндустон

Трамп ба вохӯрияш бо Путин дар Хелсинки баҳои баланд дод

Дар Туркия ҳамоиши чорҷониба оид ба Сурия баргузор мегардад

Селфи бо марг бозӣ кардан аст

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ. Футболбозони навраси тоҷик дар финал

04.10.2018


Анҷоми озмуни. “Маҳалла ва ташкилоти беҳтарин” дар Бохтар

КОНИБОДОМ. Деҳқонон ғолиби мусобиқа

Баргузории фестивали “Оши палов”

ТАНДУРУСТӢ. Назорат пурзӯр мешавад

Як мулоқоти муҳим

НБО - и "РОҒУН". Корҳои сохтмонӣ вусъат мегиранд

Сафари варзишгарони тоҷик ба Буэнос - Айрес

ТОҶИКОБОД. 31 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед