logo

иқтисод

АМНИЯТИ ҒИЗОӢ. ОЯНДАБИНИИ ИМКОНИЯТҲОИ БОҒУ ТОКПАРВАРӢ ВА ҶАНГАЛ

Мақсади татқиқоти ояндабинӣ истифодаи имкониятҳои фарохи табиӣ барои тараққиёти боғу токпарварӣ ва ҷангали мевадиҳанда дар шароити Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Консепсияи нави рушди соҳаҳои мазкур бояд асосан заминҳои бекорхобида ва чарогоҳҳои камҳосилро дар бар гирад. 
Дар Тоҷикистон, ки захираҳои калони имконпазири замин барои пахтакорӣ ва зироатҳои озуқаворӣ асосан ба охир расидаанд, иқтидори истеҳсолии онҳо, ҳатто дар мавриди интенсивикунонии хеле баланд ҳам, дар танҳоӣ мушкилоти таъминоти аҳолии бо суръати тез афзояндаро дар шароити камзаминӣ наметавонад ҳал намояд. Сабабгори ин, пеш аз ҳама, саромадҳои табиӣ, миқдор ва сохтори захираҳои мавҷудаи замин мебошад, яъне маълум аст, ки 93 фоизи қаламрави мамлакатро кӯҳҳо ташкил медиҳанд. Чунин ҳолат дар намуди  нишондиҳандаи миқдори масоҳати замин ба ҳар сари аҳолӣ ифода меёбад, ки назар ба мамолики мутараққӣ 2,5 - 3 маротиба кам мебошад. Ҳиссаи заминҳои шудгоршаванда 20,5 фоиз аз масоҳати умумии онҳо ва ба ҳар сари аҳолӣ бошад, ҳамагӣ 0,1 - 0,13 гектарро ташкил медиҳад.
Дар ҳамин ҳол захираҳои боғу ток ва ҷангалпарварӣ хеле зиёданд. Яъне мавзеъҳои лалмӣ, инчунин, бештари заминҳои дар хамгашту нишебиҳо мавҷударо танҳо барои инкишофи боғу токпарпварӣ ва шинондани дарахтони бисёрсола истифода бурдан имконпазир аст. Ин маънои ҷалби босуръати захираҳои заминҳои берун аз минтақаи пахтакорӣ ва азхудкунии ин заминҳо бо гардиши интенсивиро дорад. Чунин тарзи тағйирёбии характери истеҳсолоти кишоварзӣ бештар   ба тараққиёти соҳаҳои озуқаворӣ, пеш аз ҳама, боғу токпарварӣ оварда мерасонад.
Тибқи маълумоти «Тоҷикгипроводхоз», фонди заминҳои объёришаванда бо нишебии 0,4 см  750-800 ҳазор гектарро ташкил медиҳад. Зарур аст, ки бо истифода аз имкониятҳои мавҷудаи рушди илмию техникӣ оид ба азхудкунии заминҳои нишебиҳояшон калонтар бо роҳи палсозӣ (террассозӣ) ва истифодаи тарзҳои муосири обёрӣ - чакраӣ ва синхронӣ - набзӣ масоҳати ин заминҳо хеле зиёд карда шавад.
Захираҳои потенсиалии боғдорӣ ва токпарварӣ беш аз миллион гектаранд. Муҳим он аст, ки минтақаҳои амудии мавҷудаи мамлакат, яъне заминҳои наздикӯҳӣ ва пастхамиҳо шароити ниҳоят мусоидро барои тараққиёти намудҳои гуногуни боғу токпарварӣ муҳайё месозанд, аз ҷумла барои парвариши дарахтони донакдору тухмидор, чормагз ва субтропикӣ, ангури навъҳои техникӣ ва хӯрокӣ. Истифодаи ҳатто нисфи ин захираҳои табиӣ барои расондани ҳаҷми истеҳсоли мева ба 3,5 миллион тонна (аз ҷумла зардолу бо сифате, ки дар байни рақибон ҳамто надорад, то 1,4 миллион тонна) ва ангур низ ба 3,5 миллион тонна имкон фароҳам меорад. Парвариши навъҳои техникии ангур барои инкишофи саноати шаробпазии ватанӣ асоси заминавӣ гузошта метавонад.
Алҳол сатҳи истеҳсолот ва таъминот бо озуқаворӣ коркарди афзалиятноки маҳсулоти боғу токпарвариро дар доираи истеҳсолоти кишоварзӣ талаб мекунад. Зарурияти худтаъминкунӣ воридшавии асосноки маҷмуи саноатию аграриро ба бозори ҷаҳонӣ тақозо менамояд. Барои ҳамин дурнамои рушди боғу токпарварӣ дар чорчӯбаи истеҳсолоти кишоварзии Тоҷикистон мавқеи муҳим дорад. Ояндабинии захираҳои заминҳои боб барои рушди боғу токпарварӣ ва хоҷагии ҷангали мевадиҳанда, хусусан дар шароити ноҳияҳои наздикӯҳии минтақаҳои боғу токпарварии намнокиашон хеле баланди шаҳру ноҳияҳои Кӯлоб, Муъминобод, Темурмалик, Шамсиддин Шоҳин, Балҷувон, Данғара, Ховалинги вилояти Хатлон, Истаравшан, Деваштич, Панҷакент, Айнии вилояти Суғд ва тамоми шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ аҳамияти калон дорад.
Ҳадафи ояндабинӣ, пеш аз ҳама, баҳодиҳӣ ба ҳолати азхудкунунии заминҳои бекорхобида, гузарондани усулҳои босамари ҳалли масъалаҳои рушди боғу токпарварӣ ва ҷангалпарварӣ (парвариши дархтони  мевадиҳанда)  ва  баҳодиҳии  дурнамои  рушди соҳаҳои зикршуда мебошад.
Фаррух AБДУВОСИЕВ,
корманди Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.09.2018    №: 182-183    Мутолиа карданд: 238

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад

МТС. Ҳамкориҳо бо Ӯзбекистон густариш меёбанд

ВМКБ. Гумрукчиён ба буҷет 16,9 миллион сомонӣ ворид карданд

ҲИСОР. Саҳми назарраси соҳибкорон дар ободонии шаҳр

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот ба 1 миллиард сомонӣ расид

ВАРЗОБ. Таваҷҷуҳи сайёҳон ба нуқтаҳои истироҳатӣ афзудааст

08.02.2019


Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ. Музди миёнаи меҳнат - 1220 сомонӣ

КУМИТАИ ТЕЛЕВИЗИОН ВА РАДИО. Сифати кори шабакаҳо беҳтар мешавад

КҲФМГ. Офатҳои табиат 34 миллион самонӣ хисорот овард

Саноатикунонӣ дар Шаҳринав

Меъёри бозтамвил ба 14 дарсад поён фаромад

ШАҲРИ ВАҲДАТ. Иҷрои барзиёди андози иҷтимоӣ

ТАНЗИМ. Қонуншиканӣ коҳиш ёфтааст

СОҲИЛ. Корҳои мустаҳкамсозӣ вусъат меёбанд

ДДСТДТ. Авлавият ба рушди ҳунарҳои мардумӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед